line

Nieuws & reacties

Wildgroei aan tabaksverkoop dreigt, vergunningstelsel is noodzaak

woensdag 01 februari 2023

wildgroei tabaksverkoop dreigt

VWS houdt rekening met de mogelijkheid dat bouwmarkten of kledingwinkels straks de tabaksverkoop van supermarkten overnemen. Alleen met een vergunningstelsel kan de overheid grip houden op de tabaksverkoop, schrijft Wanda de Kanter in Trouw. ‘Het gaat erom dat jongeren niet op elke staathoek met rookwaar worden geconfronteerd.’

lees meer...

‘Alleen rijksoverheid kan gezondheidskloof dichten’

dinsdag 31 januari 2023

gezondheidskloof

De grote verschillen in gezondheid tussen arm en rijk kunnen alleen door de landelijke overheid worden opgeheven, schrijft Wanda de Kanter in het AD. En verder in Kort binnenlands nieuws: Consumentenbond steunt burgerinitiatief Nicotinee / Import tabak steeg in 2022 met een kwart / Tabak Mag doet aangifte van discriminatie.

lees meer...

Tabaksfirma’s zien kans om rookverboden te omzeilen

maandag 30 januari 2023

clean air clean earth filters

Tabaksfirma’s ruiken een kans om binnen roken weer mogelijk te maken met de producten van Philter Labs uit San Diego, dat filters maakt die uitgeblazen rook zouden zuiveren. Gebruikers van die filters worden wel geadviseerd om diep over de longen te roken, met alle bijkomende schadelijke gevolgen voor de gezondheid.

lees meer...

Vlaamse kankerspecialist Lardon: ‘Influencers die roken cool maken, hebben bloed aan hun handen’

donderdag 26 januari 2023

influencers hebben bloed aan hun handen

Drie experts spreken zich in een alarmerend overzichtsartikel in Humo over de populariteit van de e-sigaret onder jongeren onomwonden uit tegen de nietsontziende lobby van de nicotine-industrie. “Het woord ‘vape’ is bedacht om de e­-sigaret sexy te maken.”

lees meer...

EC laat milieu- en gezondheidsschade wegwerp-vape op zijn beloop

woensdag 25 januari 2023

eu houdt fabrikanten niet verantwoordelijk

De Europese Commissie is niet van plan snel in actie te komen om de aanzienlijke milieu- en gezondheidsschade van wegwerp-e-sigaretten tegen te gaan. De wegwerp-vape valt niet onder de richtlijn voor wegwerpplastics en bescherming van de gezondheid van kinderen moet wachten op de herziening van het Europese tabaksbeleid.

lees meer...

Rechter besluit tot snelle behandeling hoger beroep in handhavingszaak

dinsdag 24 januari 2023

sjoemelsigaret hoger beroep 8 juni

Het College van Beroep voor het bedrijfsleven behandelt het hoger beroep in de handhavingszaak rond de sjoemelsigaret al op 8 juni. De NVWA krijgt ondertussen uitstel om een begin te maken met de handhaving zoals die door de rechtbank Rotterdam is opgedragen.

lees meer...

Kankeratlas: meer longkanker in armste gebieden

dinsdag 17 januari 2023

kankeratlas meer longkanker in armste gebieden

Longkanker komt beduidend meer voor in wijken of gebieden met een lagere sociaaleconomische status, wat samenhangt met het grotere aantal rokers. Dat blijkt uit de vandaag gepresenteerde Kankeratlas van het Integraal Kankercentrum Nederland. Verder in Kort binnenlands nieuws: Kwart kinderen met astma op IC is blootgesteld aan tabak / Hoorzitting Kamer over zorgplichtwet voor bedrijven / Kamervragen over tabakswinkels van supermarkten / NVWA intensiveert handhaving tabaks- en alcoholregels.

lees meer...

Pijptabak blijkt maas in de wet op mentholverbod

maandag 16 januari 2023

pijptabak maas in wet mentholverbod

De Amerikaanse Food and Drug Administration moet het verbod op mentholsigaretten uitbreiden tot potentiële alternatieven als mentholpijptabak en mentholsigarettenhulzen, zeggen experts. Ook Nederland moet mentholpijptabak verbieden.

lees meer...

Sjoemelsigaret: Tabaksfirma’s in de aanval met batterij Zuidas-advocaten

donderdag 12 januari 2023

batterij zuidas advocaten voor big tobacco

Big Tobacco grijpt het hoger beroep in de handhavingszaak rond de sjoemelsigaret aan om met hulp van de duurste advocaten van Nederland te pogen te voorkomen dat hun sigaretten, die meer gif uitstoten dan de wet toelaat, uit de handel worden genomen. Aan de uitspraak van het Europees Hof van Justitie in deze zaak valt echter niet te tornen.

lees meer...

Supermarktbranche pleit voor verder uitstel tabaksban

dinsdag 10 januari 2023

supermarkten willen uitstel tabaksban

Supermarkten willen het verkoopverbod van tabak, dat per 1 juli 2024 in moet gaan, uitstellen om een wettelijke uitzondering voor kleine buurtsupermarkten te bewerkstelligen. In de vakpers klinkt vooral de oproep aan ondernemers om niet af te wachten, maar nieuwe strategieën te bedenken.

lees meer...

Greenwashing door tabaksindustrie dreigt rond plastic zwerfafval

donderdag 05 januari 2023

greenwashing big tobacco

Nu er nieuwe regelgeving ingaat waarbij tabaksfabrikanten moeten gaan meebetalen aan het opruimen van de vervuiling door peuken, ligt het gevaar op de loer dat ze dat gaan gebruiken om zich te presenteren als ‘milieuvriendelijk’. Een Ierse antirookgroep waarschuwt daarom voor ‘greenwashing’.

lees meer...

American Lung Association: ‘Stop met roken, switch niet naar alternatieven’

dinsdag 03 januari 2023

quit do not switch

De American Lung Association voert campagne om mensen te bewegen met roken te stoppen. Stap daarbij niet over op alternatieven of de e-sigaret, stelt het gezondheidsfonds, maar maak een eind aan je nicotineverslaving. Dat is goed voor je gezondheid en je portemonnee.

lees meer...

Tabaksjaar 2022: juridische winst, politiek getalm

woensdag 21 december 2022

terugblik op 2022

Een klinkende overwinning van Rookpreventie Jeugd bij het Europees Hof van Justitie en de rechtbank Rotterdam in de zaak rond de sjoemelsigaret, maar ook een enorme vape-hype, steeds meer tabakswinkels en kabinetsplannen die pas over jaren ingaan. Het jaar 2022 sluiten we met gemengde gevoelens af.

lees meer...

E-sigaret helpt roker niet makkelijker te stoppen

vrijdag 16 december 2022

e-sigaret hept bij stoppen fabeltje

Rokers die zowel sigaretten als e-sigaretten roken blijken op de lange termijn vooral door te gaan met het roken van sigaretten. Slechts 10 procent stopt met beide, blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek. Verder in Kort buitenlands nieuws: België scherpt rookbeleid aan / Britse minister Volksgezondheid laat plan voor rookvrije generatie los / JTI investeert in tabaksfabriek in Servië / Hooggerechtshof VS houdt vast aan smaakjesverbod Californië.

lees meer...

Nieuw-Zeeland besluit definitief voor generatiegebonden tabaksverbod

donderdag 15 december 2022

generatiegebonden tabaksverbod nieuw zeeland

Het parlement van Nieuw-Zeeland heeft een wet aangenomen waarmee tabaksverkoop aan de generatie 2009+ verboden wordt. Tegelijk wordt het aantal verkooppunten sterk teruggebracht en gaat het nicotinegehalte in sigaretten naar een niet-verslavend niveau. E-sigaretten blijven vooralsnog ongemoeid.

lees meer...

Nicotine voor een beter brein? Trap er niet in!

woensdag 14 december 2022

nicotine niet beter voor brein

Om je hersenfunctie te verbeteren en met meer motivatie en concentratie aan de slag te gaan, zou je nicotine kunnen gebruiken. Dat stellen gezondheidsgoeroes op het internet. Maar zelfs als er zulke positieve effecten van nicotinegebruik zouden zijn aan te wijzen, zijn de negatieve bijwerkingen veel groter, zeker voor het opgroeiende brein.

lees meer...

Big Tobacco springt in markt voor wegwerp-vapes

dinsdag 13 december 2022

big tobacco springt in markt wegwerp-vapes

Als er met nicotine geld te verdienen valt, is Big Tobacco nooit ver weg. De grote tabaksmultinationals sprongen dit jaar in de markt voor wegwerp-vapes, die volgens ramingen het komende decennium kan verdriedubbelen.

lees meer...

Supermarkten openen steeds meer tabakswinkels, vergunningstelsel is noodzaak

maandag 12 december 2022

supermarkten blijven in tabak

Wie even zoekt vindt steeds meer berichten over supermarkteigenaren die, vooruitlopend op het verkoopverbod van tabak via de supers, aparte tabakswinkels openen. De Tweede Kamer bespreekt deze week het preventiebeleid en moet aandringen op een vergunningstelsel om de tabaksverkoop goed te kunnen reguleren.

lees meer...

Australië gaat met extra wetgeving vape-epidemie te lijf

donderdag 08 december 2022

australie gaat vape-epidemie te lijf

Hoewel e-sigaretten met nicotine voor volwassenen in Australië officieel alleen op recept verkrijgbaar zijn, blijken jongeren er gemakkelijk aan te komen. Het aantal kinderen dat ernstig verslaafd raakt aan vapes stijgt er explosief. “Als ze vijftien jaar zijn, hebben ze al het gevoel dat ze de controle kwijt zijn.” 

lees meer...

VWS blij met uitspraak sjoemelsigaret, maar gaat toch in beroep

woensdag 07 december 2022

vws in beroep tegen uitspraak sjoemelsigaret

In de handhavingszaak rond de sjoemelsigaret maakte staatssecretaris Van Ooijen (VWS) bekend in beroep te zullen gaan tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 4 november. Niet om de uitspraak te bestrijden, maar om nog eens bevestigd te krijgen dat de gif-emissies van sigaretten met een andere methode gemeten moeten worden.

lees meer...

Smaakjesverbod: ‘Zes maanden om de winkels helemaal vol te pompen’

dinsdag 06 december 2022

nog 299 dagen

De NOS en andere media berichtten vorige week over het smaakjesverbod voor e-sigaretten, dat per 1 oktober 2023 effectief wordt. Maar, dat verbod zou toch op 1 januari al ingaan? Hoe zit dat? Het antwoord is dat het allebei waar is.

lees meer...

In een VVD-kabinet zijn de handen van Van Ooijen gebonden

maandag 05 december 2022

handen van ooijen gebonden door vvd

De kabinetsplannen om het roken terug te dringen die staatssecretaris Van Ooijen aan de Tweede Kamer stuurde, maken weer duidelijk hoezeer de VVD op dit dossier aan de touwtjes trekt. De nicotine-industrie krijgt nog jarenlang vrij spel om tienduizenden kinderen verslaafd te maken.

lees meer...

Strijd tegen nicotine-industrie is om de jeugd te beschermen

donderdag 01 december 2022

strijd tegen nicotine industrie

De rokende mens ziet heel wat antitabaksmaatregelen op zich afkomen en kan zich in de hoek gedreven voelen. Maar alle acties en maatregelen zijn gericht op bescherming van de jongste generaties tegen de verleidingen van een verslavingsindustrie. Niemand wil immers dat zijn of haar kinderen gaan roken.

lees meer...

Burgerinitiatief Nicotinee pleit voor nicotinevrije generatie

woensdag 30 november 2022

nicotinee

Rookpreventie Jeugd, ConsumentenClaim, NVALT en Gezondheidskloof.nl starten ‘Nicotinee.nl’, een burgerinitiatief voor een nicotinevrije generatie vanaf 2030. De organisaties moeten 40.000 handtekeningen ophalen om het voorstel in de Tweede Kamer in behandeling te krijgen. Ook pleiten zij voor een nieuwe toezichthouder om jongeren te beschermen tegen nicotineverslaving.

lees meer...

Voorstel Europese Commissie voor accijns op e-sigaret

dinsdag 29 november 2022

voorstel eu voor accijns e-sigaret

De Europese Commissie stelt voor om e-sigaretten met minimaal 40 procent aan accijns te belasten. Bij verhitte tabak moet ten minste 55 procent van de verkoopprijs uit accijns bestaan. Dat blijkt uit een concept voor de herziening van de Europese tabaksaccijnzenrichtlijn.

lees meer...

Amsterdam UMC: Zonder vergunningstelsel blijft tabak te bereikbaar voor jongeren

donderdag 24 november 2022

vergunningstelsel maakt tabak moeilijker bereikbaar-2

Om te voorkomen dat het aantal verkooppunten in plaats van afneemt juist groeit, is een vergunningstelsel voor tabaksverkoop nodig, concluderen onderzoekers van Amsterdam UMC. Alleen met vergunningen kan ook de concentratie van verkooppunten rond scholen en in armere buurten worden tegengegaan.

lees meer...

Beperkte accijnsverhoging hield sigaretten afgelopen 12 jaar betaalbaar

woensdag 23 november 2022

tabaksprijs houdt gelijke tred met inkomen

De afgelopen twaalf jaar zijn er accijnsverhogingen doorgevoerd om tabaksproducten minder betaalbaar en daarmee minder aantrekkelijk te maken, maar door loonsverhogingen is tabak net zo betaalbaar gebleven. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Maastricht. Onderzoeker Cloé Geboers pleit voor een koppeling van accijnsverhoging aan de loonontwikkeling.

lees meer...

Tsjechische coördinator drugsbestrijding lobbyt in Brussel voor ‘harm reduction’

dinsdag 22 november 2022

tsjechische drugscoordinator lobbyt voor harm-reduction

De Tsjechische nationaal coördinator drugsbestrijding Jindřich Vobořil gebruikt het huidige voorzitterschap van Tsjechië van de EU om het tabaksbeleid van de EU richting ‘schadebeperking’ te bewegen. Want ‘een verslavingsvrije wereld is een utopie’. Europarlementariërs lijken gevoelig voor zijn verhaal.

lees meer...

Na de vape-hype komt de industrie met nicotinesnoep

maandag 21 november 2022

na vape-hype nicotinesnoepjes

‘Een nieuwe volksgezondheidscrisis in de maak’ noemt de Amerikaanse Food and Drug Administration de vrolijk gekleurde nicotinehoudende snoepjes met zoete smaakjes voor recreatief gebruik. In de VS winnen die in rap tempo aan populariteit onder jongeren. Nederland kan hier nu nog een stokje voor steken.

lees meer...

VWS wil recreatieve nicotineproducten onder Tabakswet brengen

donderdag 17 november 2022

recreatieve nicotineproducten onder tabakswet

Het ministerie van VWS wil recreatieve nicotineproducten, zoals nicotinezakjes (snus), via de Tabaks- en rookwarenwet gaan verbieden. Dat blijkt uit vrijgegeven documenten over de besluitvorming van het vorig jaar snel ingevoerde verbod op snus via de Warenwet.

lees meer...

VVD’er Han ten Broeke (BOVAG) pleitbezorger van e-sigaret

dinsdag 15 november 2022

han ten broeke pleibezorger e-sigaret

In het radioprogramma Spraakmakers betoonde ex-VVD-Kamerlid Han ten Broeke, tegenwoordig BOVAG-voorzitter, zich een volleerd nicotinelobbyist. E-sigaretten zijn volgens hem een minder schadelijk alternatief voor sigaretten en de discussie daarover ‘schiet een tikkeltje door’.

lees meer...

Trimbos onthult: vapebedrijven benaderen influencers voor reclame

maandag 14 november 2022

tiktok canpagne trimbos-1

Het Trimbos-instituut is deze maand begonnen met het uploaden van voorlichtingsfilmpjes op TikTok. In de filmpjes gaan jongeren in gesprek met experts over verslaving en de gezondheidsrisico’s van vapen. Ook vertellen influencers hoe de tabaksindustrie hen benadert om vapes te promoten.

lees meer...

Platform ‘Doei Tabaksindustrie’ mobiliseert jongeren tegen tabaksfabrikanten

donderdag 10 november 2022

doei tabaksindustrie

Maar liefst 63 procent van de jongeren heeft het helemaal gehad met de tabaksindustrie. Daarom lanceren de Hartstichting, KWF en Longfonds vandaag via Instagram en TikTok het platform ‘Doei Tabaksindustrie’. Samen met jongeren willen zij tabaksfabrikanten een halt toeroepen.

lees meer...

Regering stelt Nationaal Rapporteur Verslavingen aan

woensdag 09 november 2022

nationaal rapporteur verslavingen aangesteld

Hoogleraar Verslaving en Psychiatrie Arnt Schellekens is aangesteld als Nationaal Rapporteur Verslavingen en zal in die hoedanigheid zicht bieden op de ontwikkelingen in en omvang van de verslavingsproblematiek in Nederland. Schellekens gaat de regering ook adviseren over preventiemaatregelen.

lees meer...

NVWA kan zich niet achter Brussel verschuilen bij aanpak sjoemelsigaret

maandag 07 november 2022

nvwa moet sjoemelsigaret aanpakken

In een eerste reactie op het vonnis van de rechtbank Rotterdam in de zaak rond de sjoemelsigaret, stellen het ministerie van VWS en tabaksfabrikanten dat alleen in Brussel tot een andere meetmethode kan worden besloten. “Dat is onjuist”, zegt advocaat Phon van den Biesen. “Het Europees Hof en de rechtbank zijn glashelder: Nederland moet zelf een andere meetmethode kiezen.”

lees meer...

NVWA moet handhavend optreden tegen sjoemelsigaret

vrijdag 04 november 2022

rechtbank zet streep door sjoemelsigaret

De rechtbank Rotterdam geeft Rookpreventie Jeugd gelijk in de zaak rond de sjoemelsigaret. De rechter ziet sterke aanwijzingen dat de in Nederland verkochte sigaretten niet voldoen aan de wettelijk voorgeschreven grenswaarden en bepaalt dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit hiertegen moet optreden. “Dit betekent het definitieve einde van de sjoemelsigaret”, zegt longarts Wanda de Kanter.

lees meer...

Tabaksverbod in supermarkten vraagt om vergunningstelsel voor tabaksverkoop

donderdag 03 november 2022

na tabaksverbod supermarkten vergunningstelsel noodzaak

Tabaks- en gemakszaken zullen profiteren van een tabaksverbod bij supermarkten. De brancheorganisatie van de tabaksdetailhandel maakt zich echter zorgen of het verbod er wel zal komen. Supermarkten proberen ondertussen eigen tabakswinkels te openen om de omzet niet kwijt te raken. Volgens longarts Wanda de Kanter is er maar één oplossing: het invoeren van een vergunningstelsel om de hoeveelheid tabakswinkels én hun locaties te kunnen controleren.

lees meer...

Hogere tabaksaccijnzen Nieuw-Zeeland leidden niet tot meer smokkel

dinsdag 01 november 2022

lege pakjes nieuw zeeland

Hogere accijnzen op tabak en de invoering van neutrale verpakkingen hebben in Nieuw-Zeeland niet geleid tot een toename van smokkelwaar. De waarschuwingen van de tabaksindustrie daarvoor blijken ongefundeerd, stelden onderzoekers vast. Nieuw-Zeeland kan zijn plannen voor strengere tabaksmaatregelen gewoon doorzetten.

lees meer...

Big Tobacco draagt € 8 mld. aan belasting bij aan Russische oorlogskas

maandag 31 oktober 2022

big tobacco finances putins warmachine

Hoewel de grote tabaksbedrijven beweren dat ze zich uit Rusland willen terugtrekken, betaalden ze sinds de Russische invasie in Oekraïne al bijna 8 miljard euro aan belastingen aan de Russische overheid. Goed voor honderden helikopters, tanks of jachtvliegtuigen.

lees meer...

PMI beïnvloedt EU-beleid via onafhankelijke nieuwssite Euractiv

donderdag 27 oktober 2022

pmi beinvloedt eu via euractiv

De Europese nieuwssite Euractiv blijkt niet zo onafhankelijk als ze doet voorkomen. Het medium laat zich door tabaksfirma’s Philip Morris en Japan Tobacco betalen voor ogenschijnlijk objectieve berichtgeving over het tabaksdossier. In de deal zitten ook besloten netwerkbijeenkomsten met beleidsmakers.

lees meer...

PvdA en CU vragen om betere handhaving leeftijdsgrens e-sigaretten

woensdag 26 oktober 2022

betere handhaving nodig leeftijdsgrens e-sigaretten

De Partij van de Arbeid en de ChristenUnie hebben bij de behandeling van de VWS-begroting per motie gevraagd om een intensievere handhaving van de leeftijdsgrens voor aankoop van e-sigaretten. Voor andere partijen was rookpreventie niet of nauwelijks een onderwerp om te bespreken.

lees meer...

Tabaksfirma’s kopen in VS politieke steun tegen verbod op menthol

dinsdag 25 oktober 2022

big tobacco koopt politieke steun

De tabaksindustrie doneert in de VS grote bedragen aan de verkiezingscampagnes van zwarte Democratische politici. De schenkingen passen in het patroon van agressieve marketing van de verkoop van mentholsigaretten.

lees meer...

Tabakszaken en supermarkten bespreken tabaksverbod met tabaksindustrie

maandag 24 oktober 2022

tabaksbranche overlegt met industrie

Alle oproepen ten spijt, houden supermarkten tot 2024 vast aan de tabaksverkoop. Tegelijkertijd openen ze alvast aparte tabakswinkels, terwijl pompshops en tabakszaken zich voorbereiden op een groeiende clientèle. De branche overlegt komende zondag met de tabaksindustrie.

lees meer...

BAT veroordeeld wegens belastingontwijking

donderdag 20 oktober 2022

bat veroordeeld voor belastingontwijking

De Belastingdienst heeft grotendeels terecht aan British American Tobacco extra aanslagen en boetes opgelegd wegens belastingontwijking, zo oordeelde de rechtbank in Haarlem. Verder in Kort binnenlands nieuws: Van Ooijen beëindigt alcoholtafel Preventieakkoord / Illegale reclame Mr-Joy gemeld bij NVWA / Reclame voor snus op YouTube / Tabaksfabriek Niemeyer definitief dicht.

lees meer...

TikTok laat verboden reclame voor e-sigaretten gewoon staan

woensdag 19 oktober 2022

e-sigaretten populair door tiktok 2

TikTok verbiedt het tonen, promoten of verhandelen van tabak en e-sigaretten. Toch staat het socialmediakanaal er vol mee en krijgen ook jonge kinderen ze te zien. E-sigaretfabrikanten en -handelaren maken er gretig gebruik van en TikTok grijpt niet of nauwelijks in.

lees meer...

Regering wacht op Brussel met accijns op de e-sigaret

dinsdag 18 oktober 2022

regering wacht met accijns e-sigaret op brussel

Het kabinet wil niet eenzijdig accijns op e-sigaretten en andere alternatieve rookwaren invoeren, maar wacht daarvoor voorstellen van de Europese Commissie af. Dat blijkt uit de antwoorden op Kamervragen over de aanstaande accijnsverhogingen op tabak. De EC komt naar verwachting eind dit jaar met voorstellen voor herziening van de tabaksaccijnzen-richtlijn.

lees meer...

‘PMI manipuleert KPMG-rapporten over sigarettensmokkel’

donderdag 13 oktober 2022

pmi manipuleert kpmg-rapporten over sigarettensmokkel

Philip Morris International manipuleert de gegevens van zogenoemde Empty Pack Surveys, die worden gebruikt in de rapporten die KPMG in opdracht van PMI maakt over sigarettensmokkel. PMI gebruikt de rapporten om te lobbyen tegen tabaksaccijnzen. Dat staat te lezen in een aanklacht van een voormalig zakenpartner van PMI tegen de tabaksfirma.

lees meer...

Consultant McKinsey adviseerde zowel nicotine-industrie als de FDA

woensdag 12 oktober 2022

mckinsey werkt voor fda en nicotineindustrie

Consultancybureau McKinsey werkte jarenlang voor verschillende tabaksbedrijven en meest recent nog voor e-sigaretfabrikant Juul. Tegelijkertijd adviseerde het bureau de Amerikaanse Food and Drug Administration, die toezicht houdt op de tabaksmarkt. Dat blijkt uit een nieuw boek van twee onderzoeksjournalisten van The New York Times.

lees meer...

Illegale reclame World Vapers’ Alliance gemeld bij NVWA

dinsdag 11 oktober 2022

world vapers aliance maakt illegaal reclame

Rookpreventie Jeugd heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit geattendeerd op illegale reclame voor e-sigaretten door de World Vapers’ Alliance. Deze door de tabaksindustrie gefinancierde ‘burgerbeweging’ van e-sigaretgebruikers voert in Nederland campagne om het aanstaande verbod op smaakjes ongedaan te maken.

lees meer...

BAT breidt zijn belangen in de cannabismarkt verder uit

maandag 10 oktober 2022

bat nu ook in cannabis

Met een substantiële investering in het Duitse cannabisbedrijf Sanity wil British American Tobacco zijn greep op de zich steeds verder openende cannabismarkt verstevigen. Die biedt immers nieuwe kansen om jonge mensen verslaafd te maken.

lees meer...

Clubs laten feestgangers ongehinderd binnen vapen

donderdag 06 oktober 2022

clubs laten vapers ongemoeid

UPDATE 09-10-2022
In veel clubs wordt het gebruik van e-sigaretten oogluikend toegestaan. “De vape is niet meer weg te denken uit het uitgaansleven”, schrijven media. Dat beeld wordt bevestigd door een aantal Amsterdamse jongvolwassenen. De handhaving schiet schromelijk tekort.

lees meer...

EU gaat tabaksproducenten dwingen milieuschade en kinderarbeid te beëindigen

woensdag 05 oktober 2022

eu zegt big tobacco wacht aan

De Europese Commissie wil grote bedrijven verantwoordelijk houden voor de maatschappelijke schade die ze aanrichten op milieugebied en rond arbeidsomstandigheden. Ook tabaksfabrikanten zullen de negatieve gevolgen voor milieu en mensenrechten in hun productieketen tot een einde moeten brengen.

lees meer...

Kort binnenlands nieuws: Aantal rokende kinderen in coronatijd sterk toegenomen

dinsdag 04 oktober 2022

aantal rokende kinderen flink toegenomen tijdens corona

Tussen 2019 en 2021 is het aantal kinderen tussen de 12 en 16 jaar dat dagelijks rookt met 40 procent toegenomen. Onder 16-jarigen was dat bijna 50 procent, berekende verzekeraar Independer in aanloop naar Stoptober. Dit en meer in Kort binnenlands nieuws.

lees meer...

Nieuwe aanwijzingen voor longschade en kanker door e-sigaret

maandag 03 oktober 2022

longschade en kanker door e-sigaret

Het langdurig roken van e-sigaretten lijkt chronische longschade te veroorzaken, zagen Amerikaanse onderzoekers. Ook zijn er nieuwe aanwijzingen dat fijnstof in vape-damp longkanker kan veroorzaken. Dat is zorgelijk nieuws in het licht van de wereldwijde hype rond wegwerp-e-sigaretten onder jongeren. Het voorzorgsprincipe vraagt hier om ferme daadkracht van de overheid.

lees meer...

Philip Morris-spreekbuis Ralf Dekker tijdelijk in Tweede Kamer

donderdag 29 september 2022

commisaris van pmh in de kamer

Ex-commissaris van Philip Morris in Nederland, Ralf Dekker, bekleedt tijdelijk een Tweede Kamerzetel voor Forum voor Democratie. Officieel mogen de banden zijn verbroken, met Dekker heeft de tabaksfabrikant rechtstreeks toegang tot het parlement. Alle reden om artikel 5.3 FCTC in de wet te verankeren.

lees meer...

Het nieuwe mantra van Philip Morris is ‘disruption’

woensdag 28 september 2022

disruption according to pmi

Eens in de zoveel tijd probeert Philip Morris met nieuw woordgebruik de aandacht te trekken. Nu doet de tabaksfabrikant dat in een nieuw rapport met het woord disruption (‘verstoring’). Het doel blijft hetzelfde: reclamemaken voor zijn alternatieve tabaksproducten en de klanten nicotineverslaafd houden, om zo lang mogelijk geld aan ze te blijven verdienen.

lees meer...

PMI zocht in de jaren 70 naar hyperactieve kinderen voor rookexperiment

dinsdag 27 september 2022

pmi zocht kinderen voor rookexperiment

Een intern document van Philip Morris uit de jaren 70 laat zien dat de tabaksfabrikant actief op zoek is gegaan naar drukke kinderen om te kunnen testen of ze zich beter konden concentreren als ze zouden roken. De fabrikant wist toen al lang dat roken kankerverwekkend is.

lees meer...

Artsen starten petitie om tabak nu al uit supermarkten te weren

maandag 26 september 2022

petitie ah jumbo

Met een petitie en een actie op straat in Rotterdam voeren artsen de druk op supermarkten Albert Heijn en Jumbo op om tabak nu al uit het assortiment te halen, zoals Lidl eerder al deed. “Hoe makkelijker sigaretten verkrijgbaar zijn, hoe sneller ze hun weg richting kinderen vinden.”

lees meer...

Stoppen met roken is goed voor de lokale economie

donderdag 22 september 2022

stoppen roken goed voor locale economie

Het kabinet heeft op Prinsjesdag een dubbele accijnsverhoging aangekondigd. Stoppen met roken wordt dus financieel nog aantrekkelijker, ook voor anderen dan de ex-roker zelf. Uit Australisch onderzoek blijkt dat ex-rokers meer geld uitgeven bij lokale ondernemers. 

lees meer...

Kort binnenlands nieuws: Tabaksaccijns in april eindelijk weer omhoog

woensdag 21 september 2022

accijns tabak verhoogd in 2023

Ruim twee jaar na de laatste accijnsverhoging voor tabak, zal in april 2023 de accijns eindelijk weer met ongeveer 1 euro per pakje sigaretten stijgen. Dat blijkt uit de gisteren gepresenteerde rijksbegroting. Plus meer kort binnenlands nieuws.

lees meer...

Lobbywaakhond STOP roept op tot melden frontorganisaties tabaksindustrie

dinsdag 20 september 2022

global effort to undermine public health

Tabaksfabrikanten staan niet bekend om hun menslievende instelling en zijn in veel landen niet meer welkom bij beleidsmakers. Daarom maakt de industrie gebruik van lobbyorganisaties waarvan niet direct duidelijk is dat ze namens de industrie lobbyen. Antirookwaakhond STOP roept op om melding te maken van organisaties die voor de belangen van de industrie opkomen.

lees meer...

Big Tobacco laat de bossen van Zimbabwe in rook opgaan

maandag 19 september 2022

ontbossing zimbabwe voor tabak

Zimbabwe heeft grote ambities op het gebied van de tabaksteelt, die in vier jaar tijd bijna moet vervijfvoudigen. Nog los van alle schade die tabak met zich meebrengt, betekent dat een desastreus effect op de bossen in het land.

lees meer...

Opnieuw bewijs dat aantal jeugdrokers niet afneemt

donderdag 15 september 2022

aantal jeugdrokers neemt niet af-2

De jongste editie van de vierjaarlijkse rapportage over gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland laat zien dat het aantal jeugdrokers sinds de ondertekening van het Nationaal Preventieakkoord niet is afgenomen. Polderen helpt niet, het kabinet moet stevig ingrijpen om de doelen van de rookvrije generatie te bereiken.

lees meer...

Hoge concentraties verkoelende stoffen in wegwerp-vapes gevaar voor gezondheid

woensdag 14 september 2022

mentholverbod omzeild met schadelijke stoffen-2

Fabrikanten van e-sigaretten voegen potentieel gevaarlijke hoeveelheden van de synthetische koelstoffen WS-3 en WS-23 toe aan wegwerp-e-sigaretten die in de VS worden verkocht, blijkt uit gezamenlijk onderzoek van Amerikaanse universiteiten. Deze stoffen hebben een verkoelend effect en zijn bedoeld om vapes aantrekkelijker te maken zonder een smaakverbod te overtreden.

lees meer...

Een symposium als verhulde lobby voor de nicotine-industrie

dinsdag 13 september 2022

new aproaches to tobacco control

Samenvallend met de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties organiseert de tabaksindustrie een symposium in New York over schadebeperking door e-sigaretten en de bijdrage daarvan aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN. Bij veel sprekers is de link met Philip Morris International niet ver te zoeken.

lees meer...

Juul schikt zaak met 33 Amerikaanse staten voor bijna half miljard dollar

maandag 12 september 2022

juul schikt met half miljard

E-sigaretfabrikant Juul heeft een rechtszaak geschikt die 33 Amerikaanse staten hadden aangespannen vanwege het aanstichten van een e-sigaretrage onder jongeren. Juul zegt niets fout te hebben gedaan, maar gaat wel 438,5 miljoen dollar betalen en zijn activiteiten aanpassen.

lees meer...

Gedragscode Frans parlement vermeldt artikel 5.3 FCTC

donderdag 08 september 2022

transparantie in frankrijk

Sinds juni van dit jaar bevat de gedragscode voor Franse parlementariërs een aparte passage over de toepassing van artikel 5.3 van het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging. De code stelt dat Franse parlementsleden alleen in het openbaar contact met tabakslobbyisten mogen hebben.

lees meer...

Philip Morris misleidt klanten: veel meer nicotine in IQOS/Heets

dinsdag 06 september 2022

iqos we will never change again

De sigaretten (Heets) die in de IQOS van PMI gaan, bevatten geen 0,5 mg nicotine, zoals de fabrikant steeds zegt, maar 4 mg, acht keer zoveel. Dat blijkt uit onderzoek van The Bureau of Investigative Journalism. Philip Morris misleidt zo haar klanten, de IQOS is veel verslavender dan gedacht.

lees meer...

Handhavingszaak: Rechtbank Rotterdam moet lastige puzzel ontrafelen

maandag 05 september 2022

sjoemelsigaret puzzel

Op vrijdag 2 september diende de zaak van Rookpreventie Jeugd tegen VWS/NVWA over de sjoemelsigaret en de handhaving van de maximumemissienormen voor sigaretten. Een verslag.

lees meer...

De rechtszaak rond de sjoemelsigaret toegelicht in 10 vragen

donderdag 01 september 2022

sjoemelsigaret toegelicht

Morgen behandelt de rechtbank Rotterdam het handhavingsverzoek van Rookpreventie Jeugd, de gemeente Amsterdam en 14 gezondheidsorganisaties in de strijd tegen de sjoemelsigaret. Waar gaat deze zaak over? Een toelichting in 10 vragen.

lees meer...

Kort binnenlands nieuws: ‘Overheid lang veel te laks met gezondheidspreventie’

woensdag 31 augustus 2022

overheid laks met preventie

Dat ouderen van nu relatief veel gezondheidsklachten hebben, komt doordat de overheid lang te laks is geweest op het vlak van preventie, stellen experts in een recente EenVandaag-uitzending. Dat en meer in Kort binnenlands nieuws.

lees meer...

Burgerinitiatief voor Europese rookvrije generatie per 2030

dinsdag 30 augustus 2022

petitie europa rookvrij

De Europese Commissie heeft een Europees burgerinitiatief voor een rookvrije generatie per 2030 ontvankelijk verklaard. Het is nu aan de Spaanse initiatiefnemers om 1 miljoen handtekeningen uit ten minste zeven EU-lidstaten te verzamelen om te zorgen dat de Commissie het verzoek in behandeling zal nemen.

lees meer...

Rechtbank Rotterdam heeft het laatste woord over de sjoemelsigaret

maandag 29 augustus 2022

sjoemelsigaret hoe gaat dit eindigen

Aanstaande vrijdag, 2 september, buigt de rechtbank in Rotterdam zich over de vraag op welke wijze er een einde moet komen aan de sjoemelsigaret. In deze zaak, die tegen de staatssecretaris van VWS is aangespannen door Rookpreventie Jeugd, de gemeente Amsterdam en 15 gezondheidsorganisaties, gaat het over de geldigheid van de zeer omstreden methode voor het meten van de teer-, nicotine- en koolmonoxide-uitstoot (TNCO) van sigaretten.

lees meer...

Kinderlongarts Noor Rikkers: ‘Roken krijgt steeds meer een sneu imago’

woensdag 24 augustus 2022

noor rikkers

Kinderlongarts Noor Rikkers neemt op 1 september afscheid van het Leids Universitair Medisch Centrum. Ze blijft echter strijden voor een nicotinevrije samenleving. “Ik maak me enorm veel zorgen over de opmars van de e-sigaret.” 

lees meer...

Wegwerp-vapes zijn brandgevaarlijk en extreem vervuilend

dinsdag 23 augustus 2022

wegwerp vapes extreem vervuilend

Miljoenen wegwerp-e-sigaretten worden niet gerecycled ondanks dat ze lithium bevatten, een schaarse metaalsoort nodig voor de productie van batterijen. Deze afvalsoort is zeer brandgevaarlijk en bevat voor het milieu zeer schadelijke stoffen.

lees meer...

‘Hersenen van jongeren die tabaksproducten gebruiken zijn onderontwikkeld’

maandag 22 augustus 2022

hersenen blootgesteld aan tabak onderontwikkeld

De effecten op de ontwikkeling van de hersenen van jongeren die in contact zijn gekomen met tabaksproducten zijn nadelig, blijkt uit nieuw onderzoek. Ze hebben relatief slechtere neurocognitieve functies en de structuur van hun hersenen is minder goed ontwikkeld. Wanda de Kanter waarschuwt ook voor de effecten van roken tijdens de zwangerschap.

lees meer...

Tabaksindustrie nog steeds grote sponsor in de muziekbranche

donderdag 18 augustus 2022

smoke vape or chew

Of het nu gaat om dancefestivals, concertzalen of online afspeellijsten, Big Tobacco is in de muziekbranche nog volop aanwezig als sponsor, zo inventariseerde Expose Tobacco. De motieven van de tabaksindustrie blijken allesbehalve kunstminnend of filantropisch.

lees meer...

Accijnsopbrengst tabak flink gestegen

woensdag 17 augustus 2022

accijnsopbrengst tabak flink gestegen

De opbrengst van tabaksaccijns behaalde een record in het eerste kwartaal van dit jaar. Dat meldt Nu.nl op basis van cijfers van het CBS. Corona was voor veel rokers een extra reden om te stoppen met roken, maar voor anderen om meer peuken op te steken.

lees meer...

Longarts Wanda de Kanter: ‘Het Nationaal Preventieakkoord is mislukt’

dinsdag 16 augustus 2022

nationaal preventieakkoord mislukt

Het gaat slecht met het Nationaal Preventieakkoord, zei longarts Wanda de Kanter afgelopen week in EenVandaag. Staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) is het daar niet mee eens, maar geeft toe dat er meer gedaan moet worden. Aan het eind van dit jaar zal hij extra maatregelen aankondigen.

lees meer...

Hoe Philip Morris ook in Indonesië overal voordeel uit sleept

maandag 15 augustus 2022

philip morris uitbuiting indonesie

Lage lonen, accijnsvoordelen, investeringsdeals en belastingontwijking: Philip Morris doet er alles aan om de winsten zo hoog mogelijk te houden. Dat blijkt uit onderzoek in Indonesië van The Investigative Desk en het Indonesische weekblad Tempo Magazine.

lees meer...

Onderzoek: ‘IQOS is niet rookvrij, want produceert gewoon rook’

vrijdag 12 augustus 2022

rook is rook

Tabaksfabrikanten claimen dat de verhitting van tabak in een heat-not-burn-apparaat als de IQOS geen rook produceert en dus minder schadelijk is dan traditionele tabaksproducten waarbij tabak verbrand wordt. Maar uit onderzoek van de universiteit van Nottingham blijkt dat wat er bij het gebruik van de IQOS vrijkomt onder de definitie van rook valt.

lees meer...

Antitabakslobby heeft veel last van intimidatie

dinsdag 09 augustus 2022

anti-tabakslobby geintimideerd

Drie van de vier mensen die zich inzetten voor de antitabakslobby krijgen te maken met intimidatie. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Bath. Volgens een van de onderzoekers gaat de tabaksindustrie tot het uiterste om haar zakelijke belangen te beschermen.

lees meer...

Nieuw onderzoek: ‘Verbod op lekkere smaakjes wél effectief’

maandag 08 augustus 2022

no flavours

In 2021 kwam er een studie uit waaruit zou blijken dat een verbod op tabaksproducten met lekkere smaakjes het roken van traditionele sigaretten in de hand werkt. Big Tobacco sprong erbovenop. Maar nieuw Harvard-onderzoek ontkracht de studie uit 2021 en bewijst het tegenovergestelde: een verbod op lekkere smaakjes wérkt.

lees meer...

Nieuw-Zeeland heeft wereldprimeur met wetsvoorstel rookvrije generatie

woensdag 03 augustus 2022

nieuw zeeland wetsvoorstel-rookvrije generatie

De Nieuw-Zeelandse overheid heeft zijn eerder gelanceerde plan voor een leeftijdgebonden rookverbod nu in een wetsvoorstel vastgelegd. Nieuw-Zeeland heeft daarmee een wereldprimeur, het is het eerste land dat de rookvrije generatie effectueert. Longarts Wanda de Kanter hoopt dat Nederland volgt.

lees meer...

Hoofdwetenschapper van de FDA neemt de draaideur naar PMI

dinsdag 02 augustus 2022

weer een fdaer overgelopen naar pmi

Binnen drie maanden is alweer een hoge ambtenaar van de Amerikaanse Food and Drug Administration overgestapt naar Philip Morris. De draaideur tussen het controlerende agentschap en de tabaksfabrikant wordt door regelgeving niet tegengehouden.

lees meer...

Kort binnenlands nieuws: Pleidooi voor longkankerscreening

maandag 01 augustus 2022

pleidooi longkanker screening

Longkanker Nederland lanceert vandaag, op Longkankerdag, een pleidooi voor een bevolkingsonderzoek naar longkanker. Bij vroege opsporing is de ziekte namelijk vaker nog te genezen. Dit en meer in Kort binnenlands nieuws.

lees meer...

Webwinkels en supermarkten openen nieuwe tabakszaken

donderdag 28 juli 2022

nieuwe tabakswinkels

In 2021 noteerde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 56 nieuwe registraties van tabaksspeciaalzaken. Webwinkels openen fysieke winkels vooruitlopend op het verbod op online-verkoop van rookwaren en supermarktondernemers wapenen zich met aparte tabakswinkels tegen het verbod op tabaksverkoop in supermarkten per 2024. Het aantal verkooppunten neemt zo niet af.

lees meer...

Britse longartsen waarschuwen: E-sigaret verandert van ‘quit tool’ in ‘cool tool’

woensdag 27 juli 2022

nieuwe generatie vapers

Hoewel e-sigaretten in Groot-Brittannië niet verkocht mogen worden aan jongeren onder de 18, is het gebruik ervan onder deze groep ook daar exponentieel toegenomen. Gezondheidsexperts vrezen dat er een nieuwe generatie nicotineverslaafden aan het ontstaan is.

lees meer...

Philip Morris omzeilt tabakswet in Nieuw-Zeeland met cigarillos

dinsdag 26 juli 2022

pmi omzeilt tabakswet

In Nieuw-Zeeland verkoopt Philip Morris sinds kort cigarillos met filter onder de prijs van de goedkoopste sigaretten. Dit kan dankzij een maas in de wet. De zorg is dat de tabaksfabrikant op deze manier nieuwe gebruikers wil strikken.

lees meer...

Kabinet strompelt achter de vape-hype aan

donderdag 21 juli 2022

disposable vapes

De vape-hype grijpt wereldwijd als een nieuw virus om zich heen. Ook in Nederland neemt het aantal jongeren en zelfs basisscholieren dat met elektronische sigaretten experimenteert explosief toe. De overheid toont vooralsnog weinig daadkracht om deze nieuwe slag van de nicotine-industrie het hoofd te bieden.

lees meer...

Tabakscontent op social media verdubbelt kans dat niet-roker gaat roken of dampen

woensdag 20 juli 2022

verslavende pakjes

Reclames en berichten over tabaksproducten die op sociale media worden gedeeld, hebben een grote invloed. Mensen die ze zien lopen een twee keer zo grote kans om tabaksproducten te gaan gebruiken. Dat blijkt uit een grote meta-analyse van de Keck School of Medicine’s Department of Population and Public Health Sciences dat is gepubliceerd in JAMA Pediatrics. “Tieners zouden voorgelicht kunnen worden over waarom de tabaksindustrie hun marketing op hen richt.”

lees meer...

BAT heeft de mond vol van mensenrechten, maar laat weinig daden zien

dinsdag 19 juli 2022

bat schendt mensenrechten op gezondheid

British American Tobacco (BAT) heeft in 2020 een rapport uitgebracht over mensenrechten en hoe het er alles aan doet om die te beschermen. Uit onderzoek blijkt nu dat die woorden vooral mooi klinken, maar weinig betekenen. “Vooral het mensenrecht op gezondheid komt er slecht vanaf”, schrijven Amerikaans onderzoekers.

lees meer...

Hoogleraar Arnt Schellekens: ‘Stoppen met roken moet een prioriteit zijn voor de GGZ’

donderdag 14 juli 2022

stoppen roken prioriteit ggz

Roken verhoogt de kans op het ontwikkelen van schizofrenie en depressie aanzienlijk, blijkt uit Engels onderzoek. Arnt Schellekens, hoogleraar Verslaving en Psychiatrie, vindt het hoog tijd om de GGZ rookvrij te maken. “Er is geen enkele reden om nog tweeënhalf jaar te wachten.”

lees meer...

Wetenschappers: ‘RIVM schat effecten preventie te laag in’

dinsdag 12 juli 2022

stijging zorgkosten door gezonder leven

Het voorkomen van ziekten levert veel meer op dan doorgaans wordt berekend. Als niet alleen naar de zorgkosten, maar ook naar de kosteneffectiviteit van preventiemaatregelen wordt gekeken, levert preventie veel meer op dan gedacht. Dat schrijven drie wetenschappers in Medisch Contact.

lees meer...

Belgische gezondheidsraad: E-sigaret kan sommige rokers helpen stoppen

woensdag 06 juli 2022

e-sig begin er niet aan

De e-sigaret is minder schadelijk dan de traditionele tabakssigaret, maar nog steeds schadelijk. Dat concludeert de Belgische Hoge Gezondheidsraad. De e-sigaret zou daarom voor rokers een hulpmiddel kunnen zijn om te stoppen met tabak, met name voor mensen in kwetsbare groepen, maar voor niet-rokers en voor jongeren in het bijzonder is de boodschap: begin er niet aan.

lees meer...

Europese Commissie wil smaakjes in verhitte tabak verbieden

maandag 04 juli 2022

ec verbiedt smaakjes verhitte tabak

De Europese Commissie heeft een voorstel gepubliceerd waarmee verhitte tabak met smaakjes verboden zal worden. De Commissie reageert daarmee op de sterke stijging van de verkoopcijfers van verhitte tabak. Het plan is onderdeel van het streven om in 2040 in de EU een tabaksvrije generatie te hebben.

lees meer...

Rookgedrag in realityshows zet jongeren aan tot roken

donderdag 30 juni 2022

zien roken doet roken

In veel populaire reality-tv-programma’s wordt (flink) gerookt. Temptation Island, Utopia en Dream School zijn Nederlandse voorbeelden, Love Island, Towie en Geordie Shore zijn Engelstalige series waarin rokende deelnemers zijn te zien. Brits onderzoek waarschuwt voor de invloed op jongeren.

lees meer...

Biden zet plan voor verplichte nicotinereductie sigaretten door

dinsdag 28 juni 2022

dead or alive

De regering van president Biden is van plan een wet te maken waarmee tabaksfabrikanten verplicht worden om het nicotinegehalte in sigaretten zo te verlagen dat ze niet meer verslavend zijn. Daarmee zouden in een jaar tijd 5 miljoen Amerikanen hun laatste sigaret roken.

lees meer...

Esigbond veroorzaakt uitstel smaakjesverbod e-sigaretten

maandag 27 juni 2022

verbod smaakjes uitgesteld-2

Door nalatigheid van de vape-industrie kwamen kankerverwekkende smaakstoffen terecht op een lijst van 23 stoffen die na het ingaan van het smaakjesverbod wel konden worden toegestaan. De Esigbond waarschuwde VWS, dat het RIVM om nieuw onderzoek vroeg, waardoor het smaakverbod met een halfjaar is uitgesteld. Staatssecretaris Van Ooijen ziet ondertussen geen probleem in (schriftelijk) contact met de vape-industrie.

lees meer...

E-sigaret vergroot kans op beroerte op jonge leeftijd

woensdag 22 juni 2022

ecig vergroot kans beroerte

Rokers van traditionele sigaretten krijgen vaker een beroerte dan e-sigaretrokers, maar de laatsten worden gemiddeld 10 jaar jonger getroffen. Amerikaanse onderzoekers die deze conclusie trokken wijzen ook naar bepaalde stoffen in e-sigaretten die schade aan bloedvaten veroorzaken.

lees meer...