SANT-commissie EP pleit voor steviger tabaksbeleid

De commissie Volksgezondheid (SANT) van het Europees Parlement heeft grote zorgen over de toename van het nicotinegebruik onder jonge niet-rokers. Zij wil dat de Europese tabakswetgeving onder meer voorziet in standaardverpakkingen, smaakverboden en verhoging van minimumaccijnzen voor alle tabaks- en nicotineproducten.

Door de webredactie

De commissie Volksgezondheid (SANT) van het Europees Parlement wil dat de EU-tabakswetgeving dringend wordt bijgewerkt om producten zoals elektronische sigaretten, verhitte-tabaksproducten en nicotinezakjes te reguleren. De SANT-commissie wil ook dat nieuwe tabaks- en nicotineproducten voordat ze op de markt komen worden onderworpen aan een beoordeling van de impact ervan op de individuele gezondheid en de volksgezondheid in het algemeen.

Dat blijkt uit amendementen die de SANT-commissie voorstelt op het EU Beating Cancer Plan uit 2021. Met een meerderheid van 27 stemmen tegen 8 en 5 onthoudingen keurde de commissie afgelopen maandag een resolutie goed met die amendementen. Op 11 november wordt de resolutie in een plenaire zitting voorgelegd aan het hele parlement.

Plain packaging en smaakverboden

Onder meer stelt de commissie dat nieuwe maatregelen om nicotinegebruik tegen te gaan kunnen bestaan uit standaardverpakkingen, beperkingen op smaken die jonge consumenten aantrekken, verplichte rapportage van ingrediënten en een verbod op de onlineverkoop van nicotineproducten aan minderjarigen. Tegelijkertijd zeggen de parlementariërs dat een verhoging van de minimumaccijnzen voor alle tabaks- en nicotineproducten nodig is.

EU Beating Cancer Plan

In 2021 lanceerde de Europese Unie het Beating Cancer Plan, een alomvattend plan om kankersterfte in de EU tegen te gaan. In 2024 kregen 2,7 miljoen Europeanen de diagnose kanker, terwijl dat jaar 1,3 miljoen mensen aan de ziekte stierven. 40 procent van alle kankergevallen zijn te voorkomen.

Tabaksgebruik is daarbij de belangrijkste oorzaak. Vandaar dat de eerste doelstelling in het plan een rookvrije generatie vanaf 2040 nastreeft. Dan moet minder dan 5 procent van de Europeanen nog roken. Ook alcoholgebruik en milieuvervuiling moeten verminderen, terwijl het bewustzijn over een gezonde leefstijl juist moet verbeteren.

Tussendoel niet gehaald

De Parlementsleden signaleren in de resolutie dat het in Europa niet de goede kant op gaat met het terugdringen van het aantal rokers. Ze verwijzen naar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die vaststelde dat de WHO Europese Regio relatief de meeste rokers ter wereld telt. De tussendoelstelling in het Beating Cancer Plan van 30 procent minder rokers in 2025 ten opzichte van 2010 is dan ook niet gehaald.

Dringende oproep aan lidstaten

Vandaar dat de SANT-commissie in een nieuwe versie van het plan een dringende oproep aan de lidstaten toevoegt om “concrete maatregelen te nemen om het tabaksgebruik te verminderen via op bewijs gebaseerde strategieën met duidelijke en realistische tijdlijnen, met bijzondere aandacht voor het voorkómen dat jongeren ermee beginnen.”

Alomvattende definitie voor nicotineproducten

De SANT-commissie wil dat er op wetenschappelijk bewijs gestoelde maatregelen komen voor verschillende nicotineproducten en benadrukt de noodzaak van “heldere, alomvattende, technologie-neutrale definities” zodat ook toekomstige nicotineproducten onder de regels vallen.

Grote zorgen over nieuwe verslaafden

Uit de toegevoegde amendementen (tabaksparagraaf vanaf p. 13) spreekt grote zorg over het feit dat steeds meer niet-rokers, jongeren en vrouwen beginnen met het gebruik van alternatieve nicotineproducten. Die zorg is er ook over het risico op nicotineverslaving, met name onder minderjarigen en jonge mensen, “niet in de laatste plaats als gevolg van doelgerichte marketing en de snelle ontwikkeling van nieuwe nicotineproducten.”

Grote zorg is er ook over de groeiende beschikbaarheid en aantrekkingskracht van nieuwe nicotineproducten, waaronder producten die op speelgoed lijken, producten met smaakjes en nicotinezakjes met onevenredig grote aantrekkingskracht op jongeren.

Betere waarschuwingen en informatie

Dus roept de commissie op tot een herziening van de Tabaksproductenrichtlijn, zodat die “alle tabaks- en nicotineproducten omvat en op bewijs gebaseerde en actuele maatregelen bevat, met bijzondere aandacht voor gezondheidswaarschuwingen en consumenteninformatie.” Voor het eerdergenoemde verbod op onlineverkoop van nicotineproducten wordt een effectief leeftijdsverificatiesysteem aanbevolen via de implementatie van de EU Digital Identity Wallet.

Uitbreiding reclameverboden

De amendementen op de tabaksparagraaf van het Beating Cancer Plan maken verder gewag van verbeterde reclamerestricties, inclusief voor digitale en social media-platforms, extra aandacht voor de bescherming van het tabaksbeleid tegen de gevestigde belangen van de tabaksindustrie (artikel 5.3 FCTC) en verbeterde monitoring van dubbelgebruik en de toename van nicotinegebruik onder jonge niet-rokers.

‘Reguleer alle nicotineproducten’

Tegen EUNews zei de rapporteur van dit dossier, het Roemeense lid Vlad Vasile-Voiculescu van de liberale Renew Europe-fractie, dat preventie het hart van het Beating Cancer Plan moet vormen. “Europa behandelt te veel en voorkomt te weinig.” Voiculescu is een uitgesproken voorstander van regulering van nieuwe nicotineproducten. “De EU moet ze reguleren voor wat ze zijn: nicotineproducten die zijn ontworpen om verslaving te creëren en in stand te houden.”

Over het rekening houden met verschillen in risico van verschillende producten laat hij zich iets genuanceerder uit. Risicodifferentiatie noemt hij “een legitiem concept in beleid dat mensen helpt om te stoppen met roken [maar] het is geen vrijbrief om een nieuwe generatie van nicotine-afhankelijke mensen te maken.”

‘Verbiedt nicotinezakjes en smaakjes’

Schaduwrapporteur Tilly Metz (De Groenen) noemt ondertussen nicotinezakjes met hoge concentraties nicotine zeer gevaarlijk en pleit voor een algeheel verbod in de hele EU.

En het socialistische parlementslid Nicolas González Casares (S&D) vindt dat in de hele Unie een smaakjesverbod voor alle nicotineproducten moet komen. “Smaakjes zijn ontworpen om kinderen te verleiden. Alleen een Europa-breed verbod kan dat stoppen.”

Op de hoogte blijven van Europees tabaksnieuws? Meld je aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.

tags:  kankerbestrijding | smaakjesverbod | plain packaging | Europees Parlement | volksgezondheid | polygebruik | dual use