Tabakslobby heeft weer een nieuwe frontorganisatie

Het platform Prohibition Does Not Work (PDNW) is een nieuwe lobbygroep voor de tabaksindustrie. PDNW verzet zich tegen overheidsmaatregelen die rookvrije producten inperken. Het platform bestaat uit partners die al jarenlang verbonden zijn met de tabaksindustrie. Een netwerk ontrafeld.

Door de webredactie

De tabaksindustrie heeft er weer een nieuwe spreekbuis bij, Prohibition Does Not Work (PDNW) genaamd. In april publiceerde het platform een rapport waarin het Nederlandse smaakjesverbod voor vapes ‘catastrofaal’ voor de volksgezondheid wordt genoemd. Ook andere landen die rookvrije producten reguleren, krijgen zware kritiek. Het nieuwe platform bestaat uit partners die zich als voorvechters van de vrije markt al jarenlang verzetten tegen regulering van onder meer tabaksproducten.

PDNW liet recent van zich horen in een artikel van oprichter Tim Andrews in nieuws-outlet Brussels Signal, dat vooral de visie van de tabaksindustrie volgt. Hierin bekritiseert Andrews het Nederlandse smaakjesverbod voor e-sigaretten. Volgens hem heeft het beleid ertoe geleid dat vapen bij jongeren binnen een jaar is verdubbeld. Hij stelt dat een ‘aanzienlijk deel van de gebruikers’ buitenlandse vapes koopt via ‘illegale online verkopers’ of winkeliers, die daarmee de regels overtreden.

Andrews schrijft: “Een verbod elimineert de vraag niet.” Mensen kopen hun spullen via “minder transparante, minder controleerbare en gevaarlijkere kanalen.” Ook beweert Andrews dat door het smaakjesverbod het roken weer toeneemt.

Het artikel is gebaseerd op het eerder genoemde rapport, dat spreekt van “een rampzalig resultaat voor de volksgezondheid.” In de samenvatting wordt Andrews geciteerd: “De Nederlandse ervaring is een schoolvoorbeeld van beleid dat averechts werkt.”

PDNW verkondigt mantra van industrie

Prohibition Does Not Work werd gelanceerd op 12 augustus 2025. Tim Andrews is oprichter en woordvoerder van de groep. In september 2025 presenteerde hij PDNW als nieuwe campagne tijdens het Global Tobacco and Nicotine Forum, de jaarlijkse vergadering in Warschau waar de sector de toekomst van de tabaks- en nicotine-industrie bespreekt.

PDNW noemt zich “een platform dat zich inzet voor progressief beleid dat rokers meer macht geeft en zich verzet tegen een verbod op rookvrije producten.” Volgens de groep dragen deze producten bij aan lagere rookcijfers in een groeiend aantal landen.

Het platform verkondigt het mantra van de tabaksindustrie. PDNW beweert dat het verbieden van rookvrije producten heeft gefaald. De successen in volksgezondheid zouden daardoor zijn teruggedraaid en legale verkoopkanalen zijn verdwenen. “Het gevolg is criminaliteit, minder belastinginkomsten en meer mensen die roken en daardoor overlijden”, stelt Andrews. “Het is tijd voor een betere benadering”, aldus het platform.

Kritiek op het beleid van landen

In berichten, opiniestukken en rapporten op de website bekritiseert PDNW overheden die vapes en producten als nicotinezakjes verbieden en reguleren, of plannen daarvoor hebben.

Op 8 april 2026 schreef Andrews als PDNW-lid een lange brief aan de regering van Costa Rica waarin hij erop aandringt om af te zien van een verbod op nicotinezakjes, omdat het de volksgezondheid zou aantasten, illegale handel zou bevorderen en “onnodige barrières voor internationale handel” creëert.

Ook gaf PDNW commentaar op de recente evaluatie door de Europese Commissie van de Tabaksproductenrichtlijn (TPD) en de Tabaksreclamerichtlijn (TAD) uit 2014. Het platform bekritiseert het EU-pleidooi voor meer regulering. “Wanneer veiligere alternatieven beperkt worden, stoppen mensen niet met nicotinegebruik. Ze hervatten het roken of stappen over op illegale markten. Dat is in meerdere landen herhaaldelijk aangetoond”, schrijft Andrews.

PDNW bekritiseert het Duitse beleid waardoor daar ‘de facto’ een verbod op nicotinezakjes is. “Hierdoor wordt volwassen rokers een cruciale, legale en gereguleerde manier ontnomen om te stoppen met roken”, stelt het platform. “Ierland herhaalt het mislukte nicotinebeleid dat in heel Europa te zien is”, aldus PDNW.

Vooral Australië krijgt ervan langs. “Het agressieve tabaksbeleid van Australië – waaronder torenhoge sigarettenbelastingen, toegang tot e-sigaretten alleen op recept en verregaande verboden – heeft miljoenen mensen naar de illegale markt gedreven. Nu vechten rivaliserende bendes om de macht en worden onschuldige tabakswinkeliers het doelwit”, schrijft PDNW.

Lof voor het Braziliaanse OM

Maar het Braziliaanse federale openbaar ministerie krijgt alle lof. Want het OM heeft bij de federale rechtbank in de Braziliaanse gemeente Uberlândia een zaak aangespannen om “de al tien jaar bestaande mislukkingen van het e-sigarettenverbod aan te vechten.” Het Braziliaanse OM stelt dat de markt in handen is van criminele netwerken en wil de Braziliaanse overheid dwingen een gereguleerde markt voor elektronische sigaretten in te stellen. Het betoog sluit aan bij het rapport dat PDNW schreef over de gevolgen van het Braziliaanse verbod op e-sigaretten. 

Het netwerk van PDNW ontleed

Op de website presenteert PDNW zichzelf als een onafhankelijk platform. “Onze partners zijn niet-gouvernementele, onpartijdige non-profitorganisaties en vooraanstaande experts op het gebied van verbod en volksgezondheid”, meldt de website. Maar PDNW is in werkelijkheid een netwerk van organisaties en experts die soms al jaren samenwerken, elkaar op conferenties tegenkomen en de boodschap van de tabaksindustrie uitdragen. Hieronder een overzicht.

Andrews: spin in het web

Spin in dit web is Tim Andrews, die breed lachend op de website staat. Hij studeerde economie, rechten en openbaar bestuur aan de University of Sydney. Al vele jaren zet deze libertair zich in voor vrije beschikbaarheid van rookvrije producten. Zo was hij oprichter van Legalise Vaping Australia in 2017. Andrews draagt vele petten. Hij is directeur consumentenzaken van PDNW-partner Tholos (voorheen Americans for Tax Reform Foundation) en ook van Americans for Tax Reform (ATR), dat uit principe tegen elke belastingverhoging is. Zijn functies lopen continu door elkaar heen.

In zijn ATR-capaciteit gaf Andrews afgelopen november in Brussel een keynote-speech tijdens een conferentie die door de tabaksindustrie werd betaald. Hij noemde de ‘wereldwijde’ verboden ‘diep immoreel’ en beweerde dat de kartels hiervan profiteren. “Prohibition doesn’t work – it never has”, zei hij.

Betaald door tabaksindustrie

Tobacco Tactics wijst erop dat ATR in 2017 lobbyde bij de Food and Drug Administration (FDA) voor het verhitte-tabaksproduct van Philip Morris International, omdat het product minder schadelijk zou zijn dan traditionele sigaretten. Uit onderzoek van The Guardian blijkt dat ATR in 2018 ook een van de ondertekenaars was van een brief naar de World Health Organization waarin groepen zich verzetten tegen plain packaging.

ATR geeft geen openheid over haar donoren, maar Tobacco Tactics stelt dat de organisatie geld ontving van tabaksbedrijven zoals Altria, Japan Tobacco International en British American Tobacco. In mei 2022 organiseerde ATR zelf een online seminar, ‘The Devastating Impact of the FDA’s Proposed Menthol & Flavored Cigar Ban’. Hierbij vertegenwoordigden Andrews en vrijwel alle deelnemers organisaties die geld van de tabaksindustrie ontvingen, aldus Tobacco Tactics.

Tholos als leidende partner

Andrews treedt ook veelvuldig naar buiten als vertegenwoordiger van Tholos, dat de leidende partner binnen Prohibition Does Not Work is. De groep voert ook studies uit voor PDNW, die op de website van het platform worden gepubliceerd. Zo schreef Tholos een rapport over Denemarken, samen met IPSOS en HBS Economics. Hierin wordt gewaarschuwd voor de ‘risico’s’ van het Deense plan om een nicotinelimiet van 9 mg per nicotinezakje te hanteren.

In zijn functie als Tholos-consumentenzakendirecteur maakte Andrews een analyse over internationale opiniepeilingen en academisch onderzoek die zich richten op de negatieve effecten van een smaakjesverbod voor vapes: meer roken en groei van de zwarte markt. De conclusie van het stuk, dat op het PDNW-platform is gepubliceerd, is dat door een smaakjesverbod de schade niet wordt beperkt, maar juist toeneemt.

Op de PDNW-website staan meer stukken van Tholos, zoals over beleid voor vapes met smaakjes (geschreven door Andrews) en over de effectiviteit van ‘veilige nicotine’.

Australian Taxpayers’ Alliance

Ook de Australian Taxpayers’ Alliance (ATA) is een partner van Prohibition Does Not Work. Niemand minder dan Tim Andrews was oprichter en voormalig directeur van ATA. De organisatie verzet zich tegen hogere tabaksaccijnzen en maatregelen zoals importverboden en neutrale verpakkingen, “waarmee de argumenten van de industrie worden herhaald dat het niet werkt”, schrijft Tobacco Tactics. ‘Legalise Vaping Australia’ was een initiatief van ATA.

“Het Australische verbod op nicotine-e-sigaretten en de buitensporig strenge tabakswetgeving hebben de vraag niet beteugeld, maar beide producten juist in handen van de georganiseerde misdaad gedreven”, aldus Brian Marlow, de huidige directeur van de Australian Taxpayers’ Alliance op de website van PDNW. “Het resultaat is een bloeiende zwarte markt waar bendes vechten om territorium, winkels in brand worden gestoken en geweld zich naar onze straten verspreidt, terwijl consumenten achterblijven met ongereguleerde, potentieel gevaarlijke producten en de belastingbetaler opdraait voor de chaos.”

Ook ATA geeft geen informatie over geldschieters, schrijft Tobacco Tactics, maar de groep heeft wel toegegeven dat het ad hoc social media-advies kreeg van een consultant van British American Tobacco (BAT). In 2021 werkte de alliantie samen met een vape-retailgroep betaald door Philip Morris International in een poging wetgeving over nicotine-houdende e-sigaretten in Australië tegen te houden.

Legalise Vaping stelt geen geld van de tabaksindustrie aan te nemen. Maar het is een partner van World Vapers’ Alliance, een Amerikaanse organisatie die wordt betaald door Consumer Choice Center (CCC), dat geld van de tabaksindustrie krijgt.

Warsaw Enterprise Institute

De Poolse denktank Warsaw Enterprise Institute (WEI) is eveneens een partner van PDNW. In een post wordt Polen door de nieuwe lobbygroep gewaarschuwd dat het voorgestelde verbod op wegwerp-vapes en nicotinezakjes met smaakjes ertoe kan leiden dat gebruikers weer gaan roken en de zwarte markt groter wordt. “Dit beleid is fundamenteel anti-gezondheid, omdat het beperken van nicotinealternatieven met een lager risico de gewoonte om conventionele sigaretten te roken waarschijnlijk zal versterken – en mogelijk zelfs in stand houden”, stelt Sebastian Stodolak, vicevoorzitter van WEI.

Tobacco Tactics rangschikt WEI onder de denktanks. Het is onderdeel van het Atlas Network. WEI tekende in 2018 (net als ATA) de lobbybrief aan de WHO tegen neutrale verpakkingen. PMI verstrekte het Poolse instituut in 2017 een bedrag van 25.000 dollar en nog eens 30.000 dollar in 2018. Toen WEI in oktober 2018 een Freedom Lounge opende in het voormalige hoofdkwartier van de Communistische Partij in Warschau, was PMI een van de partners. British American Tobacco verklaarde in 2019 tegenover The Guardian dat het ook had gedoneerd aan het Warsaw Enterprise Institute, maar onthulde niet om welke jaren het ging.

Institute for Research in Economic and Fiscal Issues

Het Institute for Research in Economic and Fiscal Issues (IREF) is een Europese denktank in Parijs die is gelinkt aan de tabaksindustrie, aldus Génération sans tabac. Op 27 februari publiceerde IREF een rapport dat gefinancierd was door Philip Morris France (PMF), onder de titel: ‘State of smoking in France and international comparisons 2022-2023’. Volgens Génération sans tabac verwoordt IREF de standpunten van de tabaksindustrie als het gaat om accijnzen. IREF-directeur Nicolas Lecaussin heeft zich ook persoonlijk aan PDNW verbonden en staat met een foto en biografie op de website. 

Berlin Kommunikation

Berlin Kommunikation heet een communicatiebureau te zijn, al valt uit de website nauwelijks op te maken wat de organisatie doet. Ook worden er geen medewerkers of bestuursleden genoemd. Na onderzoek blijkt Jan Burdinski managing partner te zijn. Deze polititiek consultant met ervaring met de Duitse en Europese politiek lobbyt voor leefstijlproducten zoals vapes en nicotinezakjes. Op X schrijft hij: “Het is tijd dat de EU-lidstaten hun koers naar een rookvrij Europa heroverwegen. Verbieden is niet de juiste weg.”

Onlangs nog, tijdens het Delphi Economic Forum waarvoor de nicotine-industrie was uitgerukt, nam Burdinski op 23 april samen met Jindrich Voboril van tabaksgigant JTI Global deel aan een debat over illegale handel, dat door Andrews werd voorgezeten, aldus een post op X.

Freedom Research Association

Özgürlük Araştırmaları Derneği (Freedom Research Association) is een denktank in Turkije. Directeur İsrafil Özkan startte het Turkse Alcohol Public Policy Watch, dat het publiek informeert over hun recht op het consumeren van alcohol en de verantwoordelijkheden die ermee gepaard gaan. Met dat initiatief won hij de Europe Think Tank Shark Tank tijdens het Europe Liberty Forum 2022 in Warschau. Verder is hij de oprichter van de Turkse Vapers’ Alliance, dat ook weer partner is van het Atlas Network. 

Experts uit diverse landen

Daarnaast presenteert PDNW op de website diverse professionals die bij het netwerk zijn aangesloten. Michael Ellis, voormalig adjunct-directeur van politiediensten bij Interpol, is PDNW’s hoofdadviseur voor illegale handel en georganiseerde misdaad.

Latijns-Amerika wordt vertegenwoordigd door drie personen. Vinicius Oliveira Bubols is voorzitter van het Atlantos Institute in Brazilië, verbonden aan het Atlas Netwerk en de Tholos Foundation. Rodrigo Saraiva Marinho is directeur van het Instituto Livre Mercado in Brazilië en Garret Edwards is verbonden aan Fundacion Libertad in Argentinië.

Gia Jandieri is vicevoorzitter van de New Economic School in Georgië, alweer een partner van het Atlas Netwerk. Christopher Snowdon is hoofd Lifestyle-economie van het Institute for Economic Affairs in het Verenigd Koninkrijk. Azië wordt vertegenwoordigd door Carmelo Ferlito, CEO van het Center for Market Education in Maleisië, onder meer producent van rapporten over de nicotine-industrie.

tags:  lobbyist | tabaksbeleid | EU | smaakjesverbod | PDNW | tabakslobby