Kinderartsen VK zeer bezorgd over vape-epidemie

Kinderartsen in het Verenigd Koninkrijk zijn zeer bezorgd over het sterk toegenomen gebruik van vapes onder kinderen en jongeren. Zij zetten alle kennis over de nadelige effecten voor de gezondheid op een rij en werden vooral verrast door de effecten op de mentale gezondheid.

Door de webredactie

Kinderlongartsen in het Verenigd Koninkrijk zijn zeer bezorgd over de schadelijkheid van e-sigaretgebruik (vapen) voor kinderen, schrijven zij in een artikel in Nature. Op basis van een systematische review van de beschikbare kennis over de gezondheidsgevolgen van vapen voor kinderen en jongeren, die zij publiceerden in British Medical Journal, schrijven de artsen: “De omvang van de waarschijnlijk schadelijke effecten is groter dan verwacht en steeds duidelijker bij de kinderen die we in ziekenhuispraktijken zien.”

‘Sommige effecten extreem zorgelijk’

In Groot-Brittannië is het overheidsbeleid nog steeds gestoeld op het idee dat de e-sigaret een effectief stophulpmiddel is. De kinderartsen van het Staffordshire Children’s Hospital at Royal Stoke in Stoke on Trent schrijven nu dat de schadelijke effecten van e-sigaretten steeds manifester worden. En “sommige nadelige effecten zijn extreem zorgelijk”, voegen zij toe. Vandaar dat zij aandringen op extra maatregelen en betere handhaving om jeugdvapen tegen te gaan.

Sterke toename jonge vapers en rokers

Met name dat e-sigaretten een aantrekkelijke opstap blijken te zijn naar nicotineverslaving en dan vooral voor kinderen, is zorgelijk. In 2021 was het aantal kinderen tussen 11 en 17 jaar dat in het VK ooit een sigaret had gerookt op het laagste punt ooit, rond 12 procent. Het aantal kinderen dat ooit had gevapet, destijds rond de 11 procent, is daarna sterk gestegen naar 20 procent in 2023. En het aantal rokende kinderen steeg mee, naar meer dan 20 procent in 2025.

2 tot 12 keer meer kans op roken

Het meest alarmerende gegeven voor de kinderartsen was dan ook dat kinderen en jongeren die vapen maar nooit hebben gerookt een 2 tot 12 keer grotere kans lopen om ook te gaan roken in vergelijking met niet-vapende kinderen. De artsen noemen dat extra zorgelijk omdat de trend onder kinderen geboren na 2000 juist richting gezondere keuzes ging. De sterke vermindering in het alcohol- en drugsgebruik, jeugdzwangerschappen, criminaliteit en roken onder 16- tot 24-jarigen gaf ze in de media zelfs de bijnaam ‘generatie verstandig’.

Zachtere vapes door nicotinezouten

De wegwerp-e-sigaretten met smaakjes en felle kleuren hebben echter wereldwijd voor een dramatische omslag in het nicotinegebruik gezorgd. Zeker toen producenten van vapes de nicotinezouten herontdekten. In de jaren 70 waren die natuurlijk voorkomende nicotinezouten door tabaksfabrikanten bewerkt tot zogenaamde free base nicotine, die sneller wordt opgenomen in het lichaam en zo sneller het brein bereikt.

In 2017 ontdekten vapefabrikanten dat nicotinezouten vapes zachter en zoeter doen smaken. Dat maakte de vapes voor niet-rokers, met name kinderen, nog toegankelijker. Maar het zorgt ook voor hogere en snellere nicotinepieken in het bloed.

Waslijst aan fysieke klachten

Uit de wetenschappelijke literatuur haalden de longartsen een waslijst aan nadelige effecten van vapen door kinderen. Over klachten als hoesten, pijn op de borst, een piepende ademhaling en een natte hoest, waren ze niet erg verrast.

“De directe effecten van het inademen van hete gassen en chemicaliën kunnen ook de waargenomen toename van mond- en tandziekten verklaren, zoals tandvleesontsteking, zweren en een droge mond, evenals oogklachten zoals jeuk, roodheid, droogheid, wazigheid en pijn in de onderzoeken die we bekeken.” Verder vonden de kinderartsen aanwijzingen voor allergische reacties als chronische huidontstekingen (atopische dermatitis) en een geïrriteerde neus.

Vaker suïcidale gedachten

Meer verrast waren de auteurs door de mate waarin vapen bij jongeren wordt geassocieerd met een slechtere mentale gezondheid. Depressie, paniekstoornis, vreugdeloosheid en suïcidale gedachten werden allemaal vaker gemeld bij mensen die vapen. “Dat jonge e-sigarettengebruikers bijna twee keer zo vaak suïcidale gedachten of plannen hadden als niet-gebruikers, of zelfmoordpogingen deden, is zorgwekkend”, schrijven de artsen.

Overheden moeten ingrijpen

Zij noemen ook nog de hogere kans op vroeggeboorten, ondergewicht bij geboorte, abnormale reflexen en motorische onderontwikkeling bij baby’s van moeders die vapen. De boodschap is glashelder, stellen de artsen: vapen is geen gezonde keuze voor wie nooit heeft gerookt. Zij roepen overheden op tot nadere maatregelen en wijzen daarbij naar China, Denemarken, Finland en Nederland, waar vapes met smaakjes inmiddels verboden zijn.

In het VK zijn wegwerp-vapes sinds 2025 verboden en de nieuwe Tobacco & Vapes Bill voorziet in een verkoopverbod van tabaksproducten aan iedereen geboren vanaf 1 januari 2009. E-sigaretten vallen daar niet onder, maar daar komen wel bredere reclame- en promotieverboden voor. De uitvoering en handhaving van de wet zal de effectiviteit van de nieuwe regels bepalen, stellen de kinderartsen.

Lees ook:
Nicotinevrije generatie lijkt nog ver weg
Vapen zit verweven in dagelijks leven jongeren
Alleen kleur doet vapes al lekkerder smaken
Vapen veroorzaakt mond- en longkanker