Nicotinevrije generatie lijkt nog ver weg

Onder 18- tot 29-jarigen in Nederland rookt en vapet 40 procent. Dat blijkt uit de jaarlijkse enquête van Independer. Dat cijfer relativeert Europese statistieken, waaruit blijk dat onder Nederlanders van 16 jaar en ouder nog slechts 9,9 procent dagelijks rookt. Eurostat laat ook zien dat van een ‘Zweeds succes’ geen sprake is.

Door de webredactie

Zweden is na Bulgarije het land met het hoogste percentage dagelijkse gebruikers van nicotineproducten. Dat blijkt uit nieuwe gegevens van het Europese statistiekbureau Eurostat. In 2025 gebruikte 26,3 procent van de Bulgaren en 23,9 procent van de Zweden van 16 jaar en ouder tabak of andere nicotineproducten. De gegevens laten zien dat het ‘Zweedse succes’ waar de nicotine-industrie graag mee schermt, allerminst zo genoemd kan worden. Bijna een kwart van de bevolking verslaafd aan nicotine is niet bepaald een succes. Het gemiddelde lag in 2025 in de EU op 16,5 procent.

Nederland minste nicotinegebruikers

Dat gemiddelde wordt volgens Eurostat het hardst naar beneden getrokken door Nederland, met slechts 9,9 procent dagelijkse gebruikers van tabak, e-sigaretten, verhitte tabak of nicotinezakjes (die in Nederland niet verkocht mogen worden). In Ierland lag dat percentage op 11,7 procent en in België op 13,6 procent.

Dat klinkt geweldig: Nederland doet het ’t beste van alle 27 EU-landen. Minder dan 10 procent dagelijkse nicotinegebruikers, de nicotinevrije generatie lijkt wel in zicht te komen. Maar zoals altijd met gemiddelden, de realiteit is misschien toch een beetje anders. De Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor van CBS, RIVM en Trimbos-instituut van 2025 kwam uit op 12,1 procent dagelijkse rokers (van alleen sigaretten) van 18 jaar en ouder.

Werkelijk nicotinegebruik is veel hoger

Maar uit de jongste enquête van Independer blijkt dat ook dat een vertekend beeld geeft. Het jaarlijkse onderzoek van de verzekeringenvergelijker onder 2.000 Nederlanders vond dat 40 procent van de 18- tot 29-jarigen rookt of vapet. Bij de 30- tot 44-jarigen is dat 30 procent en bij de 45-59-jarigen 17 procent.

Dat de cijfers hoger uitvallen dan bij Eurostat komt doordat niet alleen naar dagelijkse rokers werd gekeken. Maar ook incidenteel roken is schadelijk voor de gezondheid en vergroot de risico’s op verschillende ziekten.

Grote invloed van sociale media

Independer ziet op basis van de gevonden gegevens grote invloed van social media op het rook- en vapegedrag van mensen. In het onderzoek gaf 62 procent aan op sociale media wel eens video’s te zien die aanzetten tot ongezond gedrag. Onder 18- tot 29-jarigen is dat het hoogst: 73 procent. Van hen ziet 74 procent filmpjes van mensen die roken of vapen.

En die filmpjes missen hun uitwerking niet: 20 procent van de mensen die deze video’s zien langskomen zegt erdoor in de verleiding te zijn gekomen om te roken of te vapen. Onder 18- tot 29-jarigen is dat 33 procent. Mannen zeggen dit vaker dan vrouwen: 24 tegenover 15 procent.

Sociale media ook verkoopkanaal

Sociale media spelen ook een belangrijke rol bij het verkrijgen van nicotineproducten. Ruim een kwart, 28 procent, van de mensen die sociale media gebruiken én sigaretten of vapes kopen, zegt dat weleens via sociale media te doen. Artsen voerden hier in 2025 ook al actie tegen met een klacht over Snapchat bij de Autoriteit Consument en Markt. Die klacht wordt inmiddels op Europees niveau onderzocht door de Europese Commissie.

Bas Knopperts, expert zorgverzekeringen van Independer, zegt hierover: “De rol van sociale media stopt niet bij het laten zien van rook- en vapevideo’s. Sociale media zijn ook uitgegroeid tot een verkoopkanaal voor deze producten. Juist bij illegale vapes is er minder zekerheid over de samenstelling en kwaliteit. Op deze manier zijn goede controle en handhaving vrijwel onmogelijk.”

Maandag werd bekend dat Stichting Massaschade & Consument Snap voor de rechter daagt vanwege het verslavende karakter van de app zelf en het gebrek aan controle op de leeftijd van gebruikers en schadelijke inhoud.

Knopperts wijst ondertussen op de veranderingen in de stophulp, waarvan sinds dit jaar drie pogingen door zorgverzekeraars worden vergoed zonder dat het eigen risico daarbij wordt aangesproken.

Lees ook:
Minder Zweedse rokers is geen verdienste van snus
BAT organiseerde persreis rond ‘Zweeds succes’
In vijf jaar tijd veel meer vapende en rokende jongeren