Een uitgebreide literatuurstudie concludeert dat vapen zeer waarschijnlijk kanker in mond en longen kan veroorzaken. Het verhaal dat e-sigaretten minder schadelijk zijn dan sigaretten is vals. De politiek moet uit voorzorg nu maatregelen nemen, stelt Wanda de Kanter.

Door de webredactie

Vapen veroorzaakt naar alle waarschijnlijkheid kanker in de mond en de longen. Tot die conclusie komt Australisch literatuuronderzoek waarvoor alle relevante studies tussen 2017 en 2025 zijn bekeken. “Het bewijs toont aan dat nicotine-vapes waarschijnlijk mond- en longkanker veroorzaken. We weten alleen nog niet hoeveel gevallen het zal veroorzaken”, schrijft hoogleraar Kindergeneeskunde en -gezondheid Bernard Stewart van University New South Wales Sydney, de leider van het onderzoek, in The Conversation.

Omdat e-sigaretten nog maar twintig jaar in gebruik zijn, is er nog geen kennis over de gevolgen van het gebruik op lange termijn. Stewart en zijn team stellen echter dat er al wel is aangetoond dat vapen veranderingen in het weefsel van mond en longen veroorzaakt, die een opmaat naar kanker kunnen zijn. In de damp van e-sigaretten zitten chemische stoffen waarvan bekend is dat die kanker veroorzaken. Deze stoffen zijn ook teruggevonden in het bloed en de urine van e-sigaretgebruikers.

Geen twijfel aan DNA-mutaties

Er is geen twijfel dat de damp van e-sigaretten veranderingen in het DNA in de mond en longen van vapers veroorzaakt, schrijft Stewart. DNA-mutaties zijn een oorzaak van kanker. Er zijn ook andere veranderingen in cellen gevonden (zogenoemde biomarkers) waarvan bekend is dat die de voorlopers van kanker zijn. Muizen die zijn blootgesteld aan e-sigaretdamp ontwikkelden inderdaad longkanker. Verder bekeken de onderzoekers rapportages van tandartsen die mondkanker zagen bij patiënten die alleen e-sigaretten gebruikten en niet rookten.

Wetenschap is steeds bezorgder

De Australische onderzoekers viel ook een verandering op in de conclusies van wetenschappelijk onderzoek door de tijd heen. Tussen 2017 en 2019 stelden wetenschappers nog dat er niet voldoende bewijs was om te stellen dat vapes kanker veroorzaken. Maar in 2024 en 2025 lieten onderzoekers vrijwel zonder uitzondering hun zorgen blijken. Zij stelden dat het niet langer was vol te houden dat vapen minder risico op kanker oplevert dan het roken van sigaretten.

Definitief bewijs duurt lang

De aanwijzingen zijn overduidelijk. Stewart zegt daar wel bij dat er nog geen direct bewijs is dat er meer kanker voorkomt onder mensen die vapen. Maar, schrijft hij, het duurde honderd jaar voordat definitief bewezen werd dat roken kanker veroorzaakt. “Het zal decennia duren voordat we hetzelfde voor vapen kunnen aantonen”, stelt hij. Het betekent volgens hem dat er grote en zorgvuldig opgezette studies nodig zijn om kanker in een vroeg stadium op te sporen en precies aan te geven of die is veroorzaakt, of verslechterd, door vapen.

‘Neem het zekere voor het onzekere’

Wanda de Kanter, voorzitter van Rookpreventie Jeugd, gaat een stap verder. “Hier moet het voorzorgsprincipe gelden”, stelt zij. “Met zoveel aanwijzingen dat e-sigaretten kanker kunnen veroorzaken, moet de politiek in Den Haag en vooral in Brussel het zekere voor het onzekere nemen. ‘Harm reduction’, het mantra van de nicotine-industrie, blijkt in werkelijkheid ‘harm production’ te zijn. Helemaal omdat tweederde van de kinderen die met vapes beginnen uiteindelijk overstappen op sigaretten. Sinds 2017 zien we voor het eerst in jaren een stagnatie in de afname van het aantal jonge rokers. Meisjes van 13 tot 15 jaar staan in de EU nu bovenaan in de aantallen rokers/vapers.

“We moeten niet toestaan dat de tabaksindustrie met alweer een misleidend verhaal opnieuw generaties verslaafd kan maken aan een dodelijk product. Deze nieuwe nicotineproducten als e-sigaretten en verhitte tabak moeten van de markt worden geweerd, totdat volledig onafhankelijk onderzoek zou aantonen dat ze onschadelijk zijn. Op zijn minst moeten ze via accijnzen stevig worden beprijsd en streng gereguleerd. Politici moeten leren van de geschiedenis en zich niet weer een rad voor ogen laten draaien.”