Uit een Kamerbrief van minister Hermans van VWS blijkt dat het kabinet nog steeds onderzoekt of een nationaal verbod op sigarettenfilters mogelijk is. Een Europees verbod heeft echter de voorkeur van het kabinet. Ondertussen doet het EU Hof van Justitie morgen uitspraak in de zaak rond de sjoemelsigaret.

Door de webredactie

“Het kabinet onderzoekt of het uiteinde van een peuk in de ban gedaan kan worden”, schreef De Telegraaf vorige week. De krant las in een Kamerbrief van minister Sophie Hermans (VWS, VVD) dat het kabinet laat onderzoeken of een nationaal verbod op sigarettenfilters, inclusief biologisch afbreekbare varianten, mogelijk is. Daaruit concludeert de krant dat een verbod dichterbij komt.

Dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) onderzoekt welke mogelijkheden er zijn voor een nationaal filterverbod, is geen nieuws. Al in 2023 zegde toenmalig staatssecretaris Vivianne Heijnen (I&W, CDA) toe de mogelijkheden voor een filterverbod te onderzoeken, “al is dit een complexe route, met een lage slagingskans”, voegde ze toe, “omdat met een dergelijk verbod het vrije verkeer van goederen wordt beperkt.” Daarbij wordt ook onderzocht welke andere EU-lidstaten een nationaal verbod overwegen en of er mogelijkheden zijn om samen op te trekken.

Meeste kans via EU

Net als Heijnen destijds, schrijft Hermans nu dat een verbod op Europees niveau de meeste kans van slagen heeft. Die route is nu actueel omdat dit jaar de Single-Use Plastics-richtlijn (SUP) en de Tabaksproductenrichtlijn (TPD) worden herzien. De SUP-richtlijn bepaalt nu alleen dat tabaksfabrikanten moeten meebetalen aan de opruimkosten van weggegooide peuken.

Filters bieden geen gezondheidsvoordeel

In haar brief onderschrijft minister Hermans de conclusies van een rapport van de Belgische Hoge Gezondheidsraad. Die concludeerde in 2023, schrijft Hermans, “dat sigarettenfilters vanuit het oogpunt van volksgezondheid geen bewezen ​voordelen hebben bij het voorkomen ​van de schadelijke gevolgen van roken. De filters zorgen bovendien voor een grote druk op het milieu door uitloging van gifstoffen en microplastics. De Hoge Gezondheidsraad concludeert dat biologisch afbreekbare filters geen oplossing zijn, aangezien ze geen significante gezondheidsvoordelen bieden en het ‘groene imago’ ertoe kan leiden dat personen eerder geneigd zijn om de filters in het milieu weg te gooien.”

4,5 biljoen filters per jaar

Weggegooide peuken met plastic filters zorgen voor grote milieuschade. Wereldwijd komen jaarlijks 4,5 biljoen filters in het milieu terecht, waar ze microplastics en giftige stoffen verspreiden. Een filter alleen kan tot 100 microplastics per dag afgeven en 1.000 liter water vervuilen, zo concludeerde onderzoeksbureau CE Delft in een studie uit 2023. Het bureau geeft voor het aantal filters dat in Nederland jaarlijks in het milieu belandt een bandbreedte van tussen de 240 miljoen tot 7 miljard.

In een nieuw rapport concludeert ook het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dat een verbod op sigarettenfilters de hoeveelheid microplastics en uitgespoelde schadelijke stoffen kan verminderen. Tegelijkertijd heeft dat volgens het instituut “geen negatieve invloed op de gezondheid van rokers, omdat een filter een sigaret niet minder schadelijk maakt”.

De Telegraaf meldt dat inmiddels 38 gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Den Haag en ook Stichting De Noordzee, oproepen tot een volledig verbod op sigarettenfilters.

Dinsdag uitspraak EU Hof van Justitie

Los van de discussie over het al dan niet verbieden van de sigarettenfilters, doet het Europees Hof van Justitie morgen, dinsdag 21 april om 9:30, uitspraak in de zaak rond de sjoemelsigaret (C-155/24). Die zaak begon in 2018 met een handhavingsverzoek van Rookpreventie Jeugd aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), omdat sigaretten in het normale gebruik door rokers twee tot drie keer meer giftige stoffen afgeven dan wettelijk toegestaan. De filters van sigaretten bevatten namelijk kleine gaatjes waarlangs tijdens laboratoriumtesten volgens een in de Europese wet voorgeschreven methode lucht wordt vermengd met de rook. De emissies aan teer, nicotine en koolmonoxide zijn daardoor in de tests lager dan bij gebruik door een roker die de gaatjes in de filter tussen vingers en lippen afsluit.

Meer details over deze zaak zijn te vinden op rookpreventiejeugd.nl.
De uitspraak wordt live gestreamd op de website van het EU Hof.