EU moet algemeen kader voor nicotine stellen

OPINIE
De nicotine-industrie lobbyt intensief voor aparte regels voor afzonderlijke nicotineproducten, gebaseerd op de mate van schadelijkheid. Maar het is de nicotine die al die producten verslavend maakt en daarmee dus ook schadelijk. De EU moet daarom bij de herziening van de tabaksregelgeving een algemeen kader scheppen voor alle nicotineproducten.

Door Bas van Lier

“Het beste wat u kunt doen is onze producten niet gebruiken.” Er is geen andere bedrijfstak dan de nicotine-industrie die zijn marketingboodschappen zo begint. Sluit je fabrieken dan, zou je zeggen en ga iets doen waar de mensheid beter van wordt. Maar de nicotine-pushers van deze wereld gooien het over een andere boeg. Zij bieden de consumenten die ze al verslaafd hadden gemaakt een ‘beter’ en ‘minder schadelijk’ alternatief. Waarmee ze zich toch het imago van wereldverbeteraar proberen aan te meten.

Nieuwe verslaafden is het echte doel

Maar onder de radar zijn hun alternatieven eigenlijk bedoeld om nieuwe verslaafden te creëren. Jonge doelgroepen worden bestookt met social media-posts waarin de alternatieven in beeld komen. Smaakjes laten de vapes en nicotinezakjes meer op snoep lijken dan op gevaarlijke rookwaren. En met dank aan de tabaksindustrie zijn ook de traditionele sigaretten weer steeds meer in beeld. Overal nemen journalisten het verhaal van elkaar over dat somberte over de staat van de wereld en nostalgische gevoelens de sigaret weer ‘hip’ hebben gemaakt. Op de pr-afdelingen van de tabaksfirma’s vinden ze het prachtig.

WHO zou ‘harm reduction’ bepleiten

De brutaliteit van de nicotine-pushers blijkt grenzeloos. De oprichter van een organisatie in Zuid-Afrika die ‘harm reduction’ (schadebeperking) via e-sigaretten bepleit, beweert op een platform voor zakelijk nieuws dat ‘harm reduction’ door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zelf wordt gepropageerd.

Want in artikel 1d van het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) wordt ‘Tabaksontmoediging’ gedefinieerd als: “een reeks van aanbod-, vraag- en schadebeperkingsstrategieën die bedoeld zijn om de gezondheid van een bevolking te verbeteren door hun consumptie van tabaksproducten en blootstelling aan tabaksrook te elimineren of te verminderen.”

WHO is uitgesproken tegen alternatieven

Met schadebeperking worden in dit geval bijvoorbeeld rookverboden in openbare ruimten bedoeld en niet alternatieve nicotinesystemen waarvan de schadelijkheid op lange termijn nog onbekend, maar wel te voorzien is. De WHO heeft zich in een apart document dan ook expliciet uitgesproken tegen deze misleidende interpretatie van de term ‘harm reduction’ door de nicotine-industrie om alternatieve rookwaren aan te prijzen.

Zuid-Afrika maakt wel onderscheid

Het artikel van de Zuid-Afrikaanse ‘harm reduction’-voorvechter gaat in op de herziening van de Zuid-Afrikaanse tabakswetgeving, die nu aan de gang is. Inmiddels zou besloten zijn dat in die wetgeving de mate van schadelijkheid van afzonderlijke nicotineproducten moet worden meegewogen. En nu is een bevoegd comité aan zet om de regels voor die afzonderlijke producten vast te stellen. Dus, zegt de auteur, moet er in de regelgeving onderscheid worden gemaakt tussen brandbare en niet-brandbare nicotineproducten. Want het zou de verbranding zijn die de grote schade aan de gezondheid toebrengt, niet de nicotine.

Nicotine in top-3 meest verslavende stoffen

Nicotine is op heroïne en cocaïne na de meest verslavende stof die we kennen. De stof heeft direct effect op het stelsel van hart en bloedvaten en in het jonge zich ontwikkelende brein zorgt nicotine voor concentratie- en andere stoornissen. O ja, dat zei de industrie dus al: u kunt de producten waar die stof in zit beter niet gebruiken.

Vijf IC-opnames door vapen

Maar de alternatieve producten waarmee de nicotine wordt toegediend, zijn ook allerminst schadevrij. Het afgelopen halfjaar werden 24 meldingen gedaan van mensen die zijn behandeld voor gezondheidsklachten door vapen. Daaronder vijf mensen die op de IC belandden. Ook vijf mensen die inmiddels door het vapen chronische klachten hebben.

Verhitte tabak geen veilig alternatief

Verhitte tabak is ook schadelijk en of dat nou wat minder is dan bij een traditionele sigaret doet eigenlijk niet ter zake. In zijn proefschrift concludeert onderzoeker Michele Davigo (RIVM, Universiteit van Maastricht) daarom dat verhitte tabak geen veilig alternatief voor roken is. En inmiddels wordt een op de drie gevallen van mondkanker gelinkt aan het gebruik van nicotinezakjes.

Voorzorgsprincipe is van toepassing

Zelfs als het nog niet 100 procent is vastgesteld dat de alternatieve nicotineproducten op langere termijn kanker en andere ziekten veroorzaken, moeten regelgevers het voorzorgsprincipe inroepen. Vrijwel dagelijks brengt de nicotine-industrie nieuwe producten op de markt waarvan allerminst bekend is wat de gezondheidsgevolgen op lange termijn zullen zijn. Daaronder ook producten met synthetische nicotine-alternatieven waarmee de industrie staande regelgeving probeert te omzeilen.

EU moet algemeen kader scheppen

De Europese Commissie, die op dit moment de Europese tabakswetgeving heroverweegt, moet zich niet laten verleiden tot een gedifferentieerde regelgeving voor verschillende producten, zoals Zuid-Afrika nu lijkt te ontwikkelen.

De gemene deler van alle producten van de tabaksindustrie is de afgifte van verslavende nicotine, synthetisch of niet. Op welke manier mensen die tot zich nemen is irrelevant. De volksgezondheid wordt het beste beschermd met een algemeen regulerend kader voor alle producten die nicotine of analogen bevatten. Met als leidraad de stelling van de industrie zelf: beter niet gebruiken!

Op de hoogte blijven van de ontwikkelingen rond het Europese tabaksbeleid? Meld je aan voor TabakNee’s tweewekelijkse nieuwsbrief.