Na vier jaar onderzoek van de Universiteit Maastricht en het RIVM naar de acute schadelijkheid van verhitte-tabaksproducten voor hart en bloedvaten en longen, kan met stelligheid worden gezegd: verhitte tabaksproducten zijn schadelijk voor de gezondheid.

Door de webredactie

Verhitte-tabaksproducten zijn net als traditionele sigaretten schadelijk voor de gezondheid. Uit promotieonderzoek van de Italiaanse biotechnoloog Michele Davigo, verbonden aan de Universiteit Maastricht (UM), blijkt dat verhitte-tabaksproducten al op korte termijn schadelijk zijn voor de gezondheid, met name voor hart en bloedvaten en de longfunctie. Wat de effecten op langere termijn zijn moet nog worden aangetoond. De conclusies van het onderzoek, dat in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is uitgevoerd, maken dat het RIVM zich nu nog stelliger dan voorheen uitspreekt over verhitte tabak. In een nieuwsbericht over het promotieonderzoek schrijft het instituut: “Daarmee zijn verhitte tabaksproducten geen veilig alternatief voor roken. Het gebruik van deze producten moet dus, net zoals bij gewone sigaretten, ten zeerste worden afgeraden.”

Voor het onderzoek hebben Davigo en medeonderzoekers van de UM, het RIVM en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) eerst een literatuurstudie uitgevoerd. Voor dat onderzoek, gepubliceerd in Inhalation Toxicology, werden 74 onafhankelijke studies geanalyseerd. Daaruit werd al de conclusie getrokken dat de emissies van verhitte-tabaksproducten lagere concentraties tabak-gerelateerde gifstoffen bevatten dan sigarettenrook, maar hogere niveaus van andere gifstoffen. Ook werd geconcludeerd dat gebruik van verhitte tabak direct effect heeft op hart, bloedvaten en longen.

Iqos-gebruik leidt tot DNA-schade

Dat laatste is in Davigo’s promotieonderzoek opnieuw aangetoond door de lichamelijke reacties te meten bij proefpersonen die verhitte-tabaksproducten van Philip Morris (Iqos), dan wel sigaretten gebruiken, in vergelijking met niet-gebruikers. De rokers van verhitte tabak tonen dezelfde reacties van blootstelling en schade, zoals een verhoogde hartslag en verhoogde bloeddruk. Vervolgens zijn in het laboratorium ook epitheelcellen uit bronchiën en longen blootgesteld aan de emissies uit verhitte tabak en sigaretten. Daarbij werd onder meer DNA-schade en effecten op de genen vastgesteld. Ook zijn er aanwijzingen dat gebruik van verhitte tabak tot COPD kan leiden.

De conclusie van het onderzoek sluit daarom af met de opmerking: “Bovendien tonen onze resultaten de noodzaak aan om de claims van de tabaksindustrie over verhitte-tabaksproducten te verbieden en beleidsmakers aan te sporen om de samenleving goed te informeren over de mogelijke risico’s die gepaard gaan met het gebruik van verhitte-tabaksproducten, terwijl ze de beperkende maatregelen voor de verspreiding van deze producten handhaven, vooral onder jongeren.”

Acute effecten vergelijkbaar met sigaret

In de uitzending van het consumentenprogramma Kassa van 7 februari zegt Davigo’s mede-promotor Reinskje Talhout, onderzoeker bij het RIVM en sinds 1 januari bijzonder hoogleraar Productaantrekkelijkheid en preventie van schadelijk consumptiegedrag aan Wageningen University & Research: “We hebben vier jaar onderzoek gedaan en we kunnen nu echt wel concluderen dat dit geen veilig alternatief is voor sigaretten. Een belangrijke conclusie is dat de acute effecten op hart- en vaatziekten net zo sterk zijn voor rokers als voor gebruikers van het product.”

Longpatholoog van het LUMC Daniëlle Cohen zegt in de uitzending blij te zijn met het onderzoek, omdat het onafhankelijk van de tabaksindustrie is uitgevoerd en nu “het ware verhaal” vertelt, “namelijk dat het een schadelijk product is.” Het fijnmazige netwerk van longblaasjes en haarvaten in de longen is slechts bedoeld voor het inademen van schone lucht, legt zij uit. Een van de uitkomsten die Cohen het meeste zorgen baart is dat nu is aangetoond dat ook verhitte tabak voor DNA-schade zorgt, “en dat is de basis voor de vorming van kanker. Dus ik vrees dat ik over tien, twintig jaar, als mensen dit jarenlang gaan gebruiken, tumoren, kanker zal zien door deze producten.”

Cohen maakt zich ook zorgen over de aanwijzingen voor de ontwikkeling van COPD en over de nicotine in deze producten, die ze net zo verslavend maakt als alle andere nicotineproducten. Dat tabaksfabrikanten als Philip Morris het over een ‘rookvrije toekomst’ hebben noemt zij pure misleiding, omdat het lijkt alsof zij hetzelfde doel voor ogen hebben als artsen en gezondheidsorganisaties die streven naar een rookvrije generatie, maar in werkelijkheid is hun enige doel om meer producten te verkopen.

Niets missen van het nieuws over tabaksalternatieven? Meld je aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.