Chamber of Commerce VS belangrijke lobbyist voor tabaksindustrie

Een van de grootste vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, de Amerikaanse Chamber of Commerce, is wereldwijd een belangrijke bondgenoot van de tabaksindustrie, zo blijkt uit onderzoek. Met argumenten van de industrie bestookt de lobbygroep regeringen om gewicht in de schaal te leggen.

Door de webredactie

Anders dan de Nederlandse Kamer van Koophandel is de Amerikaanse Chamber of Commerce (AmCham) een lobbyorganisatie, en eentje die fungeert als invloedrijke bondgenoot van de tabaksindustrie. Dat blijkt uit onderzoek van het Global Center for Good Governance in Tobacco Control (GGTC) te Bangkok dat is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Tobacco Control.

AmCham is een meervoudige lobbyvriend van de industrie, want er zijn 103 landelijke afdelingen buiten de Verenigde Staten, waarvan er bij 80 afdelingen tabaksfabrikanten lid zijn. Ook in Nederland heeft AmCham een afdeling die, zo bleek uit onderzoek van Follow the Money in 2019, Philip Morris als lid heeft en toegang tot heeft de hoogste regionen van de regering.

Tabaksindustrie in bestuur AmCham

In ten minste 26 gevallen maakten vertegenwoordigers van de tabaksindustrie deel uit van het bestuur of van een adviesraad van AmCham, concludeerde het GGTC. De meeste AmChams hebben zich tussen 2010 en 2025 ook minstens één keer uitgesproken op een manier die de belangen van de tabaksindustrie diende.

AmCham is te vergelijken met de Nederlandse werkgeversorganisatie VNO-NCW, die ook als bondgenoot van de industrie optreedt en bij de overheid lobbyt (zo bleek onder meer uit onderzoek van Vrij Nederland). Maar waar VNO-NCW een enkele bondgenoot is, heeft AmCham een wereldwijd netwerk om op terug te vallen en om in te zetten. En dat heeft succes.

Bulgaarse lobby had succes

Bijvoorbeeld, nadat een 14-jarige Bulgaarse jongen in 2025 uit het raam viel na gebruik van een vape waarin een synthetische drug zat, wilde de Bulgaarse overheid de regels rond vapes aanscherpen en alle vapes verbieden. Daar was niet iedereen blij mee, zo blijkt uit een brief die de Bulgaarse afdeling van AmCham naar de overheid stuurde.

In die brief gebruikte AmCham allerlei argumenten tegen dat verbod die ook door de tabaksindustrie gebruikt worden, zo meldt The Examination. Een verbod zou namelijk leiden tot meer illegale handel, minder belastinginkomsten voor de overheid en schade voor investeerders, zo stelde AmCham.

Uiteindelijk lijkt de Bulgaarse overheid voor de argumenten te zijn gezwicht en zijn er minder strenge vape-regels doorgevoerd dan in eerste instantie de bedoeling was: er kwam geen algeheel verbod, alleen wegwerp-vapes werden verboden.

AmCham-standpunt weegt zwaar voor politici

Volgens de onderzoekers van het GGTC gebruiken tabaksbedrijven de lokale afdelingen van AmCham om hun eigen lobby minder zichtbaar te maken. Een standpunt dat afkomstig lijkt van het bredere bedrijfsleven weegt voor politici vaak zwaarder dan een pleidooi van een tabaksfabrikant zelf. In Amerika alleen al claimt AmCham de grootste vertegenwoordiger van het bedrijfsleven ter wereld te zijn, met meer dan 3 miljoen aangesloten bedrijven (groot en klein). De reputatie en grootte van AmCham maakt zijn lobby volgens de onderzoekers effectief. AmCham vertegenwoordigt een breed scala aan bedrijven over de hele wereld en onderhoudt vaak nauwe banden met Amerikaanse ambassades en met regeringen.

AmCham maakt lobby geloofwaardig

Mary Assunta van het GGTC en medeauteur van het onderzoeksartikel noemt Amcham daarom een belangrijke schakel in de lobbystrategie van de tabaksindustrie. Volgens haar verschaft AmCham de industrie geloofwaardigheid en toegang tot beleidsmakers.

Volgens het onderzoek mengen AmChams zich regelmatig in discussies over accijnsverhogingen, regelgeving voor e-sigaretten, bestrijding van illegale handel en andere tabaksmaatregelen. Ook organiseren zij bijeenkomsten waarop tabaksbedrijven hun strategie voor een ‘rookvrije toekomst’ kunnen presenteren of promoten zij duurzaamheidsinitiatieven van tabaksfabrikanten.

Overheden moeten FCTC-verdrag respecteren

Artikel 5.3 van het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) van de Wereldgezondheidsorganisatie, inmiddels door 183 landen ondertekend, beoogt te voorkomen dat de nicotine-industrie invloed kan uitoefenen op de vorming van tabaksbeleid. Via lobbyclubs als AmCham, die ogenschijnlijk losstaan van de nicotine-industrie, kan de industrie toch proberen invloed uit te oefenen op overheidsbeleid in een poging streng beleid af te zwakken.

De auteurs van de studie roepen overheden op zich beter bewust te zijn van de banden tussen AmCham en de tabaksindustrie. Beleidsmakers zouden moeten kijken naar de samenstelling van organisaties als AmCham en de invloed die tabaksbedrijven daarin uitoefenen, voordat ze met hen om de tafel gaan zitten.

Niets missen over de invloed van de tabakslobby? Meld je aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.