Tabaksspeciaalzaken beginnen nieuwe lobbyclub CTS

Het Collectief Tabak Speciaalzaken (CTS) is een nieuwe lobbyclub voor tabakswinkeliers, die op nationaal en Europees niveau mee wil praten over antirookwetgeving. Moeilijk, omdat overheden niet met de tabaksbranche mogen praten, ook niet met CTS. De industrie en De Telegraaf schieten alvast te hulp.

Door de webredactie

“In Den Haag wil niemand met ons praten”, zeiden Ed Meeuw en Roy van den Hoogen van Collectief Tabak Speciaalzaken (CTS) tegen De Telegraaf, die hen tegenkwam in de VIP-lounge van Philip Morris tijdens de Grand Prix in Zandvoort. De mannen staan lachend op de bijgeleverde foto. Het is ook nogal wat: op 5 februari 2026 richt je een lobbyclub op en een halfjaar later word je door de topmannen van Philip Morris (PMI) gefêteerd. In Den Haag blijft de deur voor de tabaksbranche dicht, omdat de overheid gebonden is aan het internationale kaderverdrag FCTC van de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar Philip Morris is maar wat blij met wéér een vers blik lobbyisten die antirookmaatregelen tegen willen houden of vertragen.

Stem van tabakswinkels laten horen

Het doel van CTS is volgens zijn website om de belangen van tabaksretailers te behartigen, “zowel nationaal als op Europees niveau.” Want CTS constateert dat wet- en regelgeving grote invloed op hun sector heeft. “Daarom willen wij de stem van zelfstandige tabakswinkels sterker laten horen richting politiek, beleidsmakers en media. Ons doel is ervoor te zorgen dat ondernemers in de branche worden betrokken bij besluitvorming en dat hun belangen duidelijk en professioneel worden vertegenwoordigd.”

Sterker door gebundelde krachten

De oprichting van CTS is opmerkelijk. “De tabaksretailsector bestaat grotendeels uit zelfstandige ondernemers met één of meerdere winkels”, legt CTS op de website uit. “Grootschalige ketens ontbreken vrijwel volledig, waardoor individuele retailers zelden kunnen profiteren van schaalvoordelen bij inkoop en dienstverlening. Juist daarom is samenwerking binnen de branche belangrijk. Door samen de krachten te bundelen staan ondernemers sterker en kunnen zij betere voorwaarden realiseren.”

En NSO Retail dan?

Maar die krachten waren al gebundeld in NSO Retail, de branchevereniging voor ondernemers met een tabaks- en gemakswinkel. NSO Retail probeert ook al sinds jaar en dag voet aan de grond te krijgen bij de overheid om bijvoorbeeld accijnsverhogingen tegen te houden. Daarvoor gebruikt ze lobby-argumenten van de tabaksindustrie. De industrie heeft de NSO ook geld toegestopt, bijvoorbeeld om hun lobbycampagnes mee te voeren. Uit onderzoek van Vrij Nederland in 2013 bleek zelfs dat de tabaksindustrie de kleine winkelier via NSO naar voren schuift in haar lobby richting de overheid. Niemand vindt een tabakslobbyist van PMI sympathiek, maar een man die een buurtwinkel runt is dat veel sneller.

NSO pleitte voor belang tabaksindustrie

NSO pleitte indertijd, net als de industrie, tegen het verbod op tabaksverkoop in de supermarkten. Vreemd: een supermarktverbod zou de winkelier goed uit kunnen komen, omdat het meer rokers naar zijn winkel brengt. Terwijl het vooral de industrie goed uitkomt als de supermarkten ook tabak kunnen blijven verkopen: hoe makkelijker het is om op zo veel mogelijk plekken aan tabak te komen, hoe meer er verkocht wordt. Hoe NSO verknoopt raakte met de industrie en de supermarkten en daardoor niet altijd voor het belang van de aangesloten tabakswinkelier opkwam, bleek uit een onderzoeksserie op TabakNee.

Meer gehoor bij de overheid?

Wat de beweegredenen voor het oprichten van CTS zijn geweest, is onduidelijk, maar het zou wel eens die verknooptheid van NSO Retail met de industrie kunnen zijn. CTS zegt immers op te komen voor de individuele tabaksspeciaalzaakondernemers. De gedachte is wellicht dat die meer gehoor bij de overheid zouden kunnen vinden.

Op het eerste gezicht is er nog weinig verknoping te bespeuren tussen CTS en de tabaksindustrie. De vijf leden die volgens de Kamer van Koophandel het bestuur vormen en die op de website van CTS staan vermeld, hebben allemaal een winkel waar tabak wordt verkocht en voor zover bekend geen achtergrond in de industrie. Voorzitter is Pieter Vlamings, Wouter van de Bunt is penningmeester, Sebas Gras secretaris en het bestuur wordt aangevuld met Ed Meeuw en Roy van den Hoogen.

Bestuursleden: tankstation- en supermarktondernemers

Het is wel opvallend dat de bestuursleden niet echt hun doelgroep, de eenzame tabaksspeciaalzaak, vertegenwoordigen en bovendien voor een veel meer voor de hand liggende lobbyclub hadden kunnen kiezen. Pieter Vlamings is tankstationhouder en had zich bij de al bestaande brancheorganisatie Beta kunnen aansluiten.

Van de Bunt is eigenaar van een Jumbo-supermarkt in Apeldoorn. Op de CTS-website legt hij uit dat hij een tabakswinkel is begonnen om het tabaksverkoopverbod in de supermarkt te omzeilen: “Om onze klanten in het winkelcentrum te behouden en leegstand te voorkomen, heb ik daarom een aparte tabakswinkel geopend.” Van de Bunt had zich bij het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) kunnen aansluiten en anders bij NSO Retail, die beide proberen de overheid te belobbyen om antirookmaatregelen tegen te gaan.

Ook een Primera-ondernemer

Dat geldt ook voor Ed Meeuw, die een Plus-supermarkt heeft en daarnaast een tabaksspeciaalzaak runt. Sebas Gras en Roy van den Hoogen werken nauw samen, staat er op de site. Gras is sinds drie jaar actief in de tabaksspeciaalzaken, schrijft hij, al is niet te achterhalen hoe. En Van den Hoogen runt een Primera-winkel aan de Theresiastraat in Den Haag. CTS is ook op dat adres gevestigd.

In de omschrijving van CTS heeft de lobbyclub het over het ontbreken van grote ketens, maar als er één keten in Nederland tabaks- en gemakswinkels heeft, dan is dat de Primera, een keten die overigens voor 40 procent in handen is van British American Tobacco en Scandinavian Tobacco Group (STG). De coöperatie begon in 2024 bovendien een aparte keten van tabaksspeciaalzaken onder de naam Volado, met inmiddels 26 vestigingen in het hele land. Volado is deels eigendom van Japan Tobacco International (sinds april) en STG.

Het CTS-bestuur bestaat dus niet uit pure, zelfstandige tabaksspeciaalzaakondernemers, maar uit ondernemers die of bij een keten horen, een tankstation runnen of een supermarkt uitbaten en het verkoopverbod in supermarkten hebben omzeild met een extra winkel.

Niets over de schade van roken

Dat supermarktverkoopverbod is er om roken te ontmoedigen, zodat er in de toekomst minder mensen zullen overlijden aan de gevolgen van tabaksgebruik. Dat zijn er nu nog elk jaar zo’n 20.000. Nergens op de website van CTS gaat het over de kwalijke gevolgen van roken voor de gezondheid van de klanten die in de tabaksspeciaalzaken hun verslaving komen voeden. Het gaat er alleen over hoe de overheid belobbyt kan worden om accijnsverhogingen, ook bedoeld om roken te ontmoedigen, tegen te houden. Het gaat dus over zo veel mogelijk kunnen blijven verdienen aan verslaafde rokers.

Verzekering en retail-mediascherm

Wat er wél op de website van CTS staat, is dat het bestuur wekelijks overlegt hoe ze hun lobby het beste kunnen voeren. Je vraagt je af wie die uren, net als de gelikte website van CTS, betaalt, of dat de heren dat allemaal uit goedertierenheid doen. Want naast de oprichting van CTS, het intensief vergaderen en lobbyen, is het de oprichters ook al gelukt om in de korte tijd dat het collectief bestaat een speciale verzekering aan te kunnen bieden aan tabaksretailers, opgezet in samenwerking met Boereboom Adviesgroep en APC Holland. CTS biedt daarnaast ook besparingen op transactiekosten aan én kan een retail-mediascherm komen plaatsen waarmee verkopers meer omzet kunnen genereren. “Extra inkomsten, zonder extra werk”, schrijft CTS.

Aangesloten bij Europese lobbyclub

Voor de Europese lobby heeft CTS zich aangesloten bij de Confédération Européenne des Détaillants en Tabac (CEDT), een club die, zo bleek uit wetenschappelijk onderzoek van de University of Bath op basis van interne documenten van Philip Morris, door Philip Morris was ingezet in de lobby tegen de herziening van de Europese Tabaksproductenrichtlijn in 2014. PMI noemde de ‘indirecte’ lobby van derde partijen als de CEDT zelfs een ‘key to success’.

CEDT heeft banden met PMI

Lobbywaakhond Corporate Europe Observatory inventariseerde de lobby-uitgaven van Philip Morris en kwam met een overzichtslijst. CEDT stond erop voor 25.000 euro. Ook huurde PMI het Britse lobbybureau van Luther Pendragon in om de CEDT bij te staan. Dat bureau verspreidde namens CEDT informatie onder Brusselse journalisten over protestacties van Europese tabakswinkeliers tegen de Tabaksproductenrichtlijn.

Waar CTS nog niet bewezen verknoopt is met de industrie, is de CEDT dat wel. CTS noemt zijn aansluiting bij CEDT ‘cruciaal’ voor zijn belangen in Europa, maar heeft daarmee voor een club gekozen die zich in het verleden voor het karretje van de industrie heeft laten spannen.

In de VIP-lounge van PMI

Bij de Nederlandse overheid heeft de CTS naar eigen zeggen (in De Telegraaf) vooralsnog geen gehoor gekregen, maar in de media is dat dus al wel gelukt. Niet alleen stonden CTS-bestuursleden voor De Telegraaf op de foto in de VIP-lounge van Philip Morris. Nee, zij mochten in De Telegraaf (doorgeplaatst in Dagblad van het Noorden) ook al reageren op een door Philip Morris gefinancierd KPMG-rapport naar de illegale handel in tabak. Dat niet-wetenschappelijke en door PMI gemanipuleerde rapport wordt elk jaar gemaakt en wordt puur ingezet om, zo niet direct bij de overheid, dan toch via de media, accijnsverhogingen te bestrijden.

Verlengstuk van de tabaksindustrie

Hoe de verbanden ook zijn, het is duidelijk dat de tabaksindustrie er met CTS weer een spreekbuis bij heeft gekregen, die zal proberen via media en rechtstreeks bij de overheid voor soepeler tabaksregels te lobbyen. CTS moet daarom zonder meer worden gezien als verlengstuk van de tabaksindustrie en daarom door beleidsmakers worden genegeerd.

tags:  KPMG | Tabaksaccijnsrichtlijn | Europese tabaksrichtlijn | tabakslobby | tabaksspeciaalzaak | supermarkt | verkoopverbod | PMI | FCTC-verdrag