TPD-consultatie: meeste reacties van AI-tool PM

Verreweg de meeste reacties vanuit Nederland op de internetconsultatie over de herziening van de Tabaksproductenrichtlijn zijn door de AI-tool van Philip Morris gegenereerd. Dat constateren Pointer en de NOS. Lobby-experts noemen dit problematisch: ‘Dit gaat duidelijk over de schreef’.

Door de webredactie

Bijna driekwart van de Nederlandse reacties op de internetconsultatie over de herziening van de Tabaksproductenrichtlijn is volledig door AI geschreven. Het grootste deel daarvan, 90 procent blijkt afkomstig van de AI-tool die Philip Morris Benelux (PM) aanbood in de context van de campagne ‘Your Voice Your Choice’. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV) en de NOS.

Ook uit andere landen kwamen AI-gegenereerde reacties op de consultatie, die 15 juni sloot en bij elkaar meer dan 80.000 reacties kreeg. Van de ruim 65.000 reacties die Pointer en de NOS onderzochten bleken er 22.500 (35 procent) door AI gegenereerd. Nederland leverde na Portugal relatief de meeste door AI geschreven reacties, 560 van de 786 inzendingen (71 procent). Daarvan zijn 9 van de 10 met hoge mate van zekerheid afkomstig van de AI-generator van PM. Op het totaal van 786 reacties kwam 62 tot 70 procent uit de PM-koker.

Ook uit Frankrijk, Hongarije en Polen kwamen veel AI-gegenereerde reacties. De meeste Europese internetconsultaties ontvangen rond de duizend reacties.

AI-herkenningsprogramma

De dataredactie van Pointer analyseerde de inzendingen naar de consultatie met het AI-herkenningsprogramma Pangram. De redactie vulde daarnaast zelf honderd keer de AI-tool van PM in, om de teksten die dat opleverde te kunnen vergelijken met de ingezonden reacties. Door de overeenkomsten in de teksten konden de onderzoekers vaststellen dat 9 op de 10 AI-reacties uit Nederland afkomstig zijn uit de PM-tool.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

AI voegde PM-argumenten toe

Philip Morris maakte met posters op de ruiten van eigen winkels en met flyers en schermadvertenties in andere tabakszaken reclame voor de AI-tool op de campagnewebsite. Met een aantal vaste argumenten die mensen konden kiezen (waaronder slechts één mogelijkheid om voor meer regulering te kiezen) werd vervolgens een tekst opgesteld die mensen daarna zelf naar de consultatie konden uploaden. Pointer stelde vast dat daarbij in zeker 50 procent van de gevallen argumenten aan de tekst werden toegevoegd die niet vooraf waren opgegeven.

Artsen dienden klachten in

Rookpreventie Jeugd, Vapen #jouwkeuze en Rookvrije Generatie dienden over de misleidende en verboden reclame klachten in bij de Reclame Code Commissie (RCC), de Autoriteit Persoonsgegevens en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. De RCC behandelt de zaak op 9 juli.

Een brede meerderheid van de Tweede Kamer veroordeelde de campagne van Philip Morris, die mensen oproept met hulp van AI te reageren op een internetconsultatie van de EU, als ‘onwenselijk’ en een ‘oneigenlijke vorm van beïnvloeding’. In een motie werd de regering gevraagd zich tegen de campagne uit te spreken. Een reactie van het kabinet moet nog komen.

Inbreuk FCTC-artikel 5.3

Het is helder dat de campagne van PM indruist tegen het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) van de Wereldgezondheidsorganisatie, dat in artikel 5.3 bepaalt dat de tabaksindustrie geen invloed moet krijgen op beleidsvorming. Dat de industrie niettemin consultaties gebruikt om toch te pogen de regelgeving te beïnvloeden is niet nieuw. De inzet van AI wel.

Experts: ‘Problematische lobby’

Burgers, al dan niet via frontorganisaties, aansporen om feedback te geven op consultaties is een bekend lobby-instrument van de tabaksindustrie. Nieuw en extra problematisch is de sturing die via AI aan inzendingen wordt gegeven. Rik Joosen, bestuurskundige aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in lobby en EU-beleid, zegt daarover tegen Pointer: “Een AI-tool is hier effectief geweest om burgers deel te laten nemen, maar niet met hun volledig eigen, oprechte en ongestuurde stem.”

En Iskander De Bruycker, hoofddocent EU-lobby aan Maastricht University stelt: “Vanuit het oogpunt van democratische inspraak en ethische lobby gaat dit voor mij duidelijk over de schreef.”

Lees ook over eerdere manipulatie van consultaties:

Duizenden fake-reacties op Europese tabaksconsultatie
Tabaksindustrie maakte gebruik van transparantietruc om EU-beleid te beïnvloeden