Kan de tabaksindustrie dus gewoon blijven sjoemelen?

In de handhavingszaak rond de sjoemelsigaret oordeelde het Europees Hof van Justitie op 21 april 2026 dat Rookpreventie Jeugd niet kan eisen dat de meetmethode voor gifstoffen in tabaksrook wordt aangepast. Het is aan de Europese Commissie om het gesjoemel definitief te beëindigen.

Door de webredactie

Het Europees Hof van Justitie stelt dat Rookpreventie Jeugd niet een andere meetmethode voor het gehalte teer, nicotine en koolmonoxide (TNCO) uit sigaretten kan afdwingen. De bestaande ISO-methode kan dus voorlopig gehandhaafd blijven, ook al staat vast dat sigaretten daardoor in het werkelijke gebruik gemiddeld twee tot drie keer zoveel TNCO afgeven. Dat is in de kern wat het Hof van Justitie gisteren in haar arrest in de jarenlang slepende zaak rond de sjoemelsigaret heeft bepaald.

Het Hof baseert haar conclusie op het feit dat Rookpreventie Jeugd, dat deze zaak in 2018 begon met een handhavingsverzoek aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), inzage heeft gehad in de ISO-normen. In de procedure draaide het uiteindelijk, kortgezegd, om de vraag of die normen, waarin de methode voor het meten van TNCO is omschreven, rechtskracht hebben omdat ze nooit integraal openbaar zijn gemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Tabaksfabrikanten zijn in ieder geval aan deze in de Europese Tabaksproductenrichtlijn (TPD) opgenomen normen gehouden. En omdat de normen in principe door iedereen ingezien kunnen worden in de bibliotheek van de NEN-ISO-organisatie, kunnen particulieren en organisaties als Rookpreventie Jeugd niet eisen dat een andere meetmethode wordt gebruikt op grond van het feit dat die ISO-normen nooit in het Publicatieblad zijn geopenbaard.

‘Onbegrijpelijk en onrechtvaardig’

Wanda de Kanter, voorzitter van Rookpreventie Jeugd, noemt deze conclusie in een eerste reactie ‘onbegrijpelijk en onrechtvaardig’. “Het sjoemelen kan dus gewoon doorgaan, terwijl iedereen kan zien dat alle filtersigaretten daardoor zowel verslavender als schadelijker voor de gezondheid zijn dan de Europese regelgeving toestaat.”

De handhavingszaak heeft er wel voor gezorgd dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) tot twee keer toe heeft vastgesteld dat de ISO-meetmethode een schromelijke onderschatting geeft van wat de roker in werkelijkheid aan teer, nicotine en koolmonoxide inademt. De TPD stelt dat die gehaltes respectievelijk maximaal 10, 1 en 10 mg per sigaret mogen zijn. Sigarettenfilters bevatten echter kleine gaatjes, waarlangs in laboratoriumtests lucht wordt meegezogen die de rook verdund. Rokers sluiten die gaatjes af tussen hun vingers en lippen. Bij tests waarbij die gaatjes zijn afgeplakt (en ook het aantal en volume van de trekjes meer overeenkomt met werkelijk rookgedrag) zijn de gemeten TNCO-waardes veel hoger.

De bal ligt bij de Europese Commissie

De zaak keert nu terug bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven, dat nu een finaal oordeel moet vellen. De kans dat dat sterk afwijkt van het oordeel van het Europees Hof lijkt niet erg groot.

De enige weg waarmee de sjoemelarij met de uitstoot van sigaretten kan worden gekeerd lijkt dus een aanpassing van de Europese regelgeving. In feite was dat ook al de opdracht aan de Europese Commissie van de vicepresident van het Europees Hof tijdens de mondelinge behandeling van de zaak op 10 maart 2025 in Luxemburg. De vicepresident zag in het eerdere arrest van het Hof in deze zaak (22-02-2022), toen in antwoord op prejudiciële vragen van de rechtbank Rotterdam, een duidelijke oproep aan de Europese Commissie om een tegenspraak in de Europese regelgeving op te lossen. Hij stelde dat het eigenlijk “schandalig zou zijn” als het Europees Hof die tegenstrijdigheid zou moeten oplossen.

De handhavingszaak heeft deze tegenstrijdigheid helder op de kaart gezet. Aangezien de NVWA en ook het ministerie van VWS het in beginsel eens zijn met Rookpreventie Jeugd dat de huidige voorgeschreven meetmethode niet voldoet, ligt het in de lijn der verwachting dat minister Hermans (VWS, VVD) zich nu in Brussel hard zal maken voor aanpassing van de meetmethoden bij de aanstaande herziening van de TPD.

Meer over het verloop en alle details van deze zaak is te vinden op rookpreventiejeugd.nl