Wereldwijd explosieve groei van nicotinezakjes

Agressieve marketing van de tabaksindustrie en ontbrekende regelgeving hebben ervoor gezorgd dat de wereldwijde verkoop van nicotinezakjes explosief stijgt. In de VS groeide de verkoop in vijf jaar met 1.300 procent. De zorgen zijn groot, want nicotine is verslavend en schadelijk voor de gezondheid.

Door de webredactie

De wereldwijde verkoop van nicotinezakjes is sinds 2020 met 660 procent gestegen, aangejaagd door agressieve marketing van grote tabaksconcerns én een gebrek aan regelgeving. Dat blijkt uit een nieuw rapport van STOP, dat waarschuwt dat de industrie hiermee een nieuwe generatie nicotineverslaafden creëert.

STOP (Stopping Tobacco Organizations and Products) is een wereldwijd netwerk van academische en gezondheidsorganisaties onder leiding van Vital Strategies. Voor het onderzoek werd samengewerkt met Sophie Braznell van de Tobacco Control Research Group van de University of Bath.

Explosieve groei

De cijfers uit het rapport liegen er niet om: de markt voor nicotinezakjes wordt geschat op een waarde van 25 miljard dollar (22 miljard euro) in 2028. Die groei wordt vooral gedreven door zakjes (pouches) met hoge nicotinegehaltes, die sneller tot afhankelijkheid leiden dan zakjes met een lage dosis. In de Verenigde Staten, momenteel de grootste markt ter wereld, steeg de verkoop tussen 2019 en 2025 met meer dan 1.300 procent.

Drie giganten domineren

Meer dan driekwart van de wereldwijde verkoop is in handen van drie sigarettenfabrikanten: Philip Morris International (PMI), British American Tobacco (BAT) en Altria Group. Zij promoten hun producten door te benadrukken dat nicotinezakjes discreet te gebruiken zijn – ‘waar en wanneer je maar wil’. Dus juist op plekken waar roken of vapen niet is toegestaan.

Steeds meer mensen gebruiken niet één, maar meerdere nicotineproducten naast elkaar – zoals nicotinezakjes én e-sigaretten. Volgens een intern document van British American Tobacco zorgt dit gedrag, ook wel poly-use genoemd, voor maar liefst 80 procent van de omzetgroei van het bedrijf in e-sigaretten, verhitte tabak en nicotinezakjes.

Jongeren in het vizier

Het rapport laat zien dat de tabaksindustrie inzet op tactieken die jongeren aanspreken: smaakjes, social media-campagnes en marketing die het gebruik koppelt aan vriendschap, romantiek en succes. PMI en BAT gebruiken beide ook sponsoring van de Formule 1-renstallen om wereldwijd een jong publiek te bereiken.

In de VS geeft naar schatting 85 procent van de jonge gebruikers de voorkeur aan gearomatiseerde zakjes met relatief hoge nicotinesterktes. Ook lage- en middeninkomenslanden met een jonge, groeiende bevolking, zoals Kenia, Nigeria en de Filipijnen, zijn doelwit. In Mexico en Pakistan liggen de zakjes zelfs prominent uitgestald in winkels vlak bij scholen.

Lobby tegen regelgeving

In veel landen bestaat nog geen regelgeving voor nicotinezakjes. Tabaksfabrikanten maken daar gretig gebruik van om snel nieuwe markten te veroveren, terwijl ze lobbyen tegen strengere regels voordat overheden het beleid aanscherpen. Sommige tabaksbedrijven beloven overheden meer belastinginkomsten of nieuwe investeringen als nicotinezakjes worden toegestaan. In Kenia ging het zelfs nog een stap verder: daar dreigden tabaksbedrijven banen te schrappen als de zakjes verboden zouden worden.

Philip Morris International gebruikt bovendien de Amerikaanse goedkeuring van het merk Zyn als een product met verminderd risico als argument in andere landen: als de FDA het product goedkeurt, zo redeneert het bedrijf, waarom zou een ander land het dan verbieden of streng reguleren?

Geen bewezen stopmiddel

Ondanks de belofte dat nicotinezakjes zouden helpen bij stoppen met roken, is daar volgens het rapport onvoldoende bewijs voor. Sterker nog: gecombineerd gebruik van zakjes met sigaretten, e-sigaretten en verhitte tabak is een groeiend probleem – gebruikers stoppen dus niet, maar gebruiken juist meerdere verslavende producten tegelijk.

Onbekende gezondheidsrisico’s

Over de langetermijneffecten van nicotinezakjes is nog weinig bekend, al zijn er kankerverwekkende stoffen aangetroffen die ook in tabak voorkomen. Op de korte termijn is er groeiend bewijs voor schade aan het tandvlees. Op veel zakjes is niet duidelijk te zien hoeveel nicotine erin zit. Dat is vaak meer dan in sigaretten, wat kan leiden tot een gevaarlijk hoge inname, zeker bij gebruik van meerdere zakjes tegelijk.

Schadelijk voor hersenontwikkeling

Extra zorgelijk: nicotine is schadelijk voor de hersenontwikkeling tot het 25e levensjaar. Daarmee introduceert de industrie een verslavend middel bij een brein dat nog in ontwikkeling is. Soms zelfs bij mensen die anders misschien nooit nicotine hadden gebruikt. En dat is precies waar tabaksbedrijven van worden beschuldigd: niet alleen bestaande rokers bereiken, maar via smaakjes, marketing en het ‘discrete’ imago van pouches ook jongeren en niet-gebruikers verleiden om voor het eerst nicotine te gebruiken.

tags:  PMI | BAT | Altria | tabaksregelgeving | STOP | jongeren | nicotineverslaving | marketing | dual use | FDA | pouches | nicotinezakjes