Nu het Europese tabaksbeleid compleet wordt herzien, intensiveert de lobby vanuit de tabaksindustrie. TabakNee telde inmiddels 438 ontmoetingen van lobbyisten met Europarlementariërs. Op initiatief van minister Hermans (VWS) roepen acht EU-landen juist op tot vergaand nieuw beleid.

Door de webredactie

In het Europees Parlement (EP) blijft de lobby door vertegenwoordigers van de tabaksindustrie onverminderd doorgaan. Sinds onze vorige meting, tot 17 juni 2026, vonden we in het Transparantieregister van de Europese Unie weer 67 nieuwe ontmoetingen, waardoor de teller in ons overzicht van lobbycontacten nu al op 438 gesprekken staat. Philip Morris International (PMI) is met 167 ontmoetingen met Europarlementariërs verreweg de actiefste lobbypartij in Brussel en Straatsburg.

TED, TPD, TAD worden herzien

De lobby van de tabaksindustrie in Europa stevent naar een hoogtepunt nu in de EU de herziening van het complete tabaksbeleid op de agenda staat. Naar verwachting zal de raad van ministers van Financiën later dit jaar een besluit nemen over nieuwe regels voor de accijns op tabaks- en aanverwante producten.

Ook wordt voor het eind van het jaar het voorstel van de Europese Commissie verwacht voor de herziening van de richtlijnen voor tabaksproducten en tabaksreclame. In tegenstelling tot bij de accijnsrichtlijn heeft het Europees Parlement medebeslissingsrecht over die laatste twee richtlijnen. Daar probeert de tabakslobby bij voorbaat al invloed op uit te oefenen.

De lobbywaakhond Transparency International constateert dezelfde ontwikkeling en stelt dat het aantal ontmoetingen van tabakslobbyisten met EP-leden de laatste tijd met 57 procent is toegenomen. De tabaksindustrie is een van de machtigste lobbykrachten in de EU, met meer dan honderd geregistreerde lobbyisten en jaarlijks 8 à 10 miljoen euro te besteden aan lobbyactiviteiten, schrijft Euronews.

EPP meest bezocht door lobby

De christendemocratische EPP is met 133 ontmoetingen de meest belobbyde fractie. Voor de tabakslobbyisten is daar de meeste winst te behalen. Als deze fractie op tabaksonderwerpen meestemt met de rechterflank in het parlement ontstaat een meerderheid. Dat gebeurde eerder dit jaar bijvoorbeeld al bij een stemming over een afgezwakte versie van de Tabaksaccijnsrichtlijn. Sociaaldemocratische EP-leden maakten hun ongenoegen daarover toen kenbaar.

Ook bij ECR en Patriots staat de deur open

Lobbyisten zoeken het verder vooral bij de conservatieve ECR (93 ontmoetingen) en bij de extreemrechtse Patriots for Europe (87 ontmoetingen). Bij sociaaldemocraten gingen lobbyisten 61 keer op bezoek, bij de liberale Renew-fractie 28 keer en bij ongebonden leden 17 keer.

Ook Philip Morris bewerkt vooral de EPP (58 ontmoetingen) en de ECR en Patriots for Europe (allebei 30 ontmoetingen) en ging minder bij de sociaaldemocratische S&D (18) en de liberale Renew (12) langs.

Lobby via media

Ook de lobby via Europese media gaat stevig door. Het tijdschrift The Parliament plaatste sinds april zes artikelen betaald door de tabaksindustrie, dan wel de industrie gunstig gezind. En EU Reporter schreef dit jaar al 16 verhalen waarin de stem van de tabakslobby valt te herkennen. Beide titels zijn inmiddels bekende vehikels voor de tabakslobby.

Weinig tegenwicht van gezondheidsorganisaties

Het tegenwicht tegen de lobby is nog steeds volledig uit balans. In het Transparantieregister van de EU vonden we sinds 17 juni slechts één ontmoeting vanuit de gezondheidshoek. Op 1 oktober sprak het Franse Comité National Contre le Tabagisme (CNCT) met Tilly Metz van De Groenen.

Metz is een uitgesproken tegenstander van de tabakslobby en probeerde eerder samen met de Spaanse sociaaldemocraat Nicolás González Casares toegang van de tabakslobbyisten tot het Europees Parlement te blokkeren. De commissie voor Constitutionele Zaken van het EP besloot echter om de regels niet te veranderen.

Tegenover de 438 ontmoetingen van tabakslobbyisten met EP-leden sinds het huidige parlement in juni 2024 in sessie kwam staan slechts 82 ontmoetingen van voorvechters van strikter tabaksbeleid.

Acht EU-landen vragen om extra maatregelen

De voorvechters werden vorige week gesterkt door een brief van minister van VWS Sophie Hermans (VVD) en zeven collega’s aan Eurocommissaris van Volksgezondheid Olivér Várhelyi. Daarin wordt de Europese Commissie onder meer opgeroepen de markt voor nicotineproducten te bevriezen, zodat geen nieuwe producten die nicotine of analoge stoffen bevatten op de markt kunnen worden gebracht. Ook wordt gepleit voor strikte maximumnicotineniveaus, een smaakjesverbod voor alle soorten nicotineproducten en een standaarduiterlijk voor zowel producten als de verpakkingen eromheen.

De brief roept verder op tot een totaalverbod op nicotinezakjes in de hele EU, strikte regels voor social media-platforms om reclame voor nicotineproducten te weren en te verwijderen en een verbod op online grensoverschrijdende verkoop. De brief werd medeondertekend door de ministers van Volksgezondheid van België, Finland, Frankrijk, Hongarije, Letland, Slovenië en Spanje.

Lees meer in ons dossier over de Lobby in Europa.