Met een brandbrief aan Ursula von der Leyen en Wopke Hoekstra probeerde de tabakssector in december de Europese Commissie op andere gedachten te brengen over de voorgenomen herziening van de Tabaksaccijnsrichtlijn. Drama werd daarbij niet geschuwd.

Door Bas van Lier

Geholpen door het Europese nieuwsplatform EU Reporter, dat niet schroomt om zich door bedrijven te laten betalen om in Brussel voor ze te lobbyen, probeert de tabakslobby met grof geschut de Europese besluitvorming rond de herziening van de Tabaksaccijnsrichtlijn (TED) te beïnvloeden. Vorige maand berichtte EU Reporter over een brandbrief van 80 bedrijven en brancheorganisaties van de tabaks- en nicotine-industrie aan de Europese Commissie over de ‘rampzalige’ gevolgen van de voorgestelde aanpassingen van de TED.

Met gevoel voor drama schrijft EU Reporter’s oprichter Colin Stevens: “De boodschap van de brief is onmiskenbaar: als Brussel dit belastingplan doorzet, zal dat leiden tot een economische ineenstorting in delen van Europa, een toename van illegale misdaadnetwerken en de vernietiging van innovatie die bedoeld was om rokers te helpen stoppen.”

De brief van 5 december aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Eurocommissaris Wopke Hoekstra van onder andere Belastingzaken – in kopie ook verstuurd aan alle 27 EU-ministers van Financiën – is zelf ook niet gespeend van drama. “Europa mag zijn economie en volksgezondheid niet ondermijnen met ineffectieve belastingmaatregelen”, staat erboven. De voorgestelde aanpassingen van de richtlijn – hogere minimumaccijnstarieven voor tabak en voor het eerst ook EU-brede minimumtarieven voor e-sigaretten, verhitte tabak en nicotinezakjes – zouden “dramatische gevolgen voor de Europese economie” hebben zonder noemenswaardige gezondheidsvoordelen voor de Europese bevolking.

Dramatische economische gevolgen

De briefschrijvers doen het voorkomen of de Europese economie “in tijden van geopolitieke onzekerheid en fragiele toeleveringsketens” zwaar afhankelijk is van de tabaksindustrie. De sector zou goed zijn voor een bijdrage van 224 miljard euro aan het gecombineerde BBP van de EU-27 (1,3 procent) en met 112,9 miljard btw en accijnsinkomsten de helft van de EU’s defensie-uitgaven dekken. De sector voorziet in 2,1 miljoen banen in Europa.

De teneur van de brief is dat al deze economische impact zal wegvallen als de EU de voorgestelde herziening van de TED doorzet. Want hogere accijnzen zullen volgens de opstellers – en volgens de vaste drogredenering van de tabaksindustrie – onherroepelijk leiden tot een enorme toename van de illegale handel in tabak en de georganiseerde misdaad. Waarbij uiteraard wordt verwezen naar de jaarlijkse alarm-rapporten die KPMG over de illegale handel opstelt in opdracht van en gemanipuleerd door Philip Morris International.

Nederland en Frankrijk als voorbeeld

Ook wordt verwezen naar de ontwikkelingen in Nederland en Frankrijk, waar ‘excessieve’ accijnstarieven de aankopen over de grens en illegale handel tot extreme hoogten zouden hebben gebracht. Nederland zou in vier jaar tijd tot 900 miljoen euro aan belastinginkomsten zijn misgelopen.

De werkelijkheid blijkt echter minder desastreus te zijn. In oktober berichtten we over Frans onderzoek naar de parallelle markt van tabak, waaruit bleek dat de hoeveelheid tabak waarover in Frankrijk geen belastingen waren betaald op gemiddeld 17,7 procent uitkwam. Het merendeel daarvan betreft aankopen over de grens, die onder beperkingen gewoon zijn toegestaan. En in november liet staatssecretaris van Financiën Eugène Heijnen in reactie op nieuws uit De Telegraaf weten dat wat hem betreft helemaal geen sprake is van ‘misgelopen belastinginkomsten’ als gevolg van de recente accijnsverhogingen.

‘Geen effect op gezondheid’

De brandbrief wil de beleidsmakers ook nog laten geloven dat de hogere accijnstarieven geen effect hebben op de volksgezondheid, omdat rokers daardoor helemaal niet zouden stoppen. Opnieuw wordt daarbij verwezen naar Nederland en Frankrijk, waar de rookprevalentie nauwelijks zou zijn afgenomen. In Nederland wordt zelfs een toename in de totale sigarettenconsumptie van 1 procent tussen 2023 en 2024 gemeld. Je moet wel lef hebben om die toename aan accijnsverhogingen te wijten en de enorme marketingboost van e-sigaretten en vapes onder jongeren onvermeld te laten. Sinds de wegwerpvapes met smaakjes op de markt kwamen is de gestage daling van het aantal jonge rokers tot staan gebracht en inmiddels dus weer gekeerd. Waar nog bijkomt dat het RIVM berekende dat de recente accijnsverhogingen 200.000 mensen hadden bewogen om te stoppen.

De nieuwe accijnstarieven zouden ook nog eens een onevenredige impact op de armste landen en armste huishoudens hebben. Een makkelijke redenering die voorbijgaat aan het feit dat de laagste inkomens niet geholpen zijn met goedkope sigaretten, maar wel met meer gezonde levensjaren en meer geld in hun portemonnee.

Krachtig en effectief handelen.

De opstellers doen het voorkomen alsof de tabaks- en nicotine-industrie met haar ‘minder schadelijke’ alternatieven het beste voorheeft met de mensheid en bijdraagt aan het innovatieklimaat van Europa. En coöperatief als altijd laat de branche weten “klaar te staan om een constructieve dialoog aan te gaan om vorm te geven aan de toekomst”.

De brief roept op tot “krachtig en effectief handelen”. En dat is precies wat de ontvangers van de brief moeten doen zonder zich, zoals het WHO-FCTC-verdrag voorschrijft, iets aan de inhoud ervan gelegen te laten liggen. Want harmonisatie van hogere accijnzen is van het grootste belang voor 450 miljoen Europeanen, die in goede gezondheid samen een economische macht van ongekende omvang vormen.

Op de hoogte blijven van al het Europese lobbynieuws? Schrijf je in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.