FDA keurt smaakvapes goed dankzij leeftijdsslot

De Amerikaanse Food and Drug Administration verraste vorige week door vapes met smaakjes op de markt toe te laten. De dienst deed dat met het argument dat de bewuste vapes een leeftijdsslot hebben, gekoppeld aan een smartphone-app. Heeft de industrie een nieuwe manier gevonden om smaakvapes op de markt te houden? 

Door de webredactie

Begin mei 2026 nam de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) een opvallend besluit: e-sigaretten met fruitsmaak werden goedgekeurd voor verkoop. Opmerkelijk, want in 2020 had de FDA juist alle fruitsmaken in vapes verboden vanwege de aantrekkingskracht op jongeren. Dat de FDA de vapes nu toch goedkeurt, is omdat ze voorzien zijn van een ‘leeftijdsslot’.

Fox Business publiceerde begin mei over berichten van de Wall Street Journal, waarin stond dat president Trump FDA-commissaris Marty Makary persoonlijk had aangesproken op het tempo waarin de zaak rond de fruitvapes werd behandeld. Het Witte Huis verdedigde zijn bemoeienis als volgt: vapes met een fruitsmaakje kunnen rokers helpen om te stoppen. De FDA concludeerde vervolgens dat het leeftijdsslot op de vapes van de Californische vape-producent Glas Inc., gecombineerd met strikte marketingregels (uitsluitend gericht op 21-plussers), het risico op gebruik door minderjarigen voldoende beperkt.

Zonder ID geen trekje

Het leeftijdsslot werkt als volgt: haal je een nieuwe vape uit de doos, dan werkt-ie niet – je moet ’m eerst koppelen aan een smartphone. Gebruikers moeten een app downloaden, een account aanmaken en hun leeftijd laten verifiëren. Daarvoor moeten ze een rijbewijs en een driedimensionale selfie uploaden. Pas daarna wordt het apparaat via Bluetooth geactiveerd. Vervolgens werkt de vape alleen zolang de geregistreerde telefoon in de buurt is. Het blijft bovendien niet bij een leeftijdscontrole: de app voert ook willekeurige biometrische checks uit om te controleren of het daadwerkelijk de geregistreerde eigenaar is die de vape gebruikt.

Kritische vragen over privacy

Vooralsnog ontbreekt onafhankelijk bewijs dat dit systeem daadwerkelijk het beoogde effect heeft. Daarbij roept de technologie de nodige vragen op over privacy, zo schrijft het juridische blog The Continuum of Risk. De applicatie achter het leeftijdsslot verzamelt namelijk gevoelige persoonsgegevens als identiteitsdocumenten, biometrische data en gebruiksgegevens. Volgens Glas Inc. wordt die persoonlijke informatie uitsluitend voor leeftijdsverificatie ingezet en wordt er verder niks opgeslagen. Of dat klopt, is niet bekend.

Illegale vapes populairder dan ooit

Na het verbod op fruitsmaken in 2020 nam de zwarte markt voor vapes in de VS een enorme vlucht: naar schatting 65 tot 75 procent van alle e-sigaretten in de VS werd illegaal verkocht. Volgens marktanalyseplatform Investing.com verloren legale aanbieders marktaandeel, terwijl het aantal gebruikers van e-sigaretten niet daalde.

Miljoenen aanvragen

Ondertussen dienen fabrikanten massaal PMTA-aanvragen in om wél legaal fruitsmaken te mogen verkopen. Een PMTA (Premarket Tobacco Product Application) is de verplichte aanvraagprocedure die bedrijven in de VS bij de FDA moeten doorlopen voordat ze een nieuw tabaks- of vape-product op de markt mogen brengen.

Glas Inc.-oprichter en -CEO Sean Greenbaum zei in een interview met 2Firsts (een platform van de nicotine-industrie) dat de FDA sinds 2021 meer dan 27 miljoen PMTA-aanvragen ontving. De meerderheid daarvan werd afgewezen of in de wacht gezet, terwijl overtreders ondertussen gewoon doorgingen met verkopen. Resultaat: de legale markt kromp, de illegale markt groeide.

Goedkeuring blijft omstreden

Lang niet iedereen is overtuigd van het leeftijdsslot. Volgens Fox Business uitte Campaign for Tobacco-Free Kids al felle kritiek: de goedkeuring zou de vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt bij het terugdringen van jeugdvapen in één klap ongedaan maken. Antitabaksorganisatie Truth Initiative schrijft dat de FDA nauwlettend moet monitoren of de beperkingen in de praktijk effectief zijn en snel moet ingrijpen als dat niet zo blijkt.

Truc van de tabaksindustrie

De Wereldgezondheidsorganisatie becijferde onlangs dat er nu wereldwijd meer minderjarigen vapen dan volwassenen. Dat laat zien dat de industrie de vapes zo in de markt zet dat ze vooral aantrekkingskracht op kinderen uitoefenen. De zoete smaakjes zijn daarbij een cruciaal instrument.

Vooralsnog lijkt het leeftijdsslot vooral een nieuwe manier van de tabaksindustrie om vapes met smaakjes geaccepteerd te krijgen. Zo’n slot klinkt misschien mooi, maar zoals alles in de digitale wereld, is ook dit systeem vermoedelijk snel te kraken.

Op de hoogte blijven van alle nieuws over tabaksindustrietactieken? Meld je aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.