line
tpd-herziening mogelijk weer vertraagd-1

TPD-herziening mogelijk weer vertraagd

Lobby in Europa

dinsdag 17 november 2026

Na een negatief advies van de Regulatory Scrutiny Board van de Europese Commissie over de effecten van de nieuwe Europese tabakswetgeving, dreigt verder uitstel van de herziening van de Tabaksproductenrichtlijn. Net nu het Europees Parlement op snelle invoering aandringt.

Door de webredactie

Terwijl het Europees Parlement vorige week in ruime meerderheid pleitte voor snelle invoering van nieuwe tabakswetgeving, kwam het bericht dat de voorstellen van de Europese Commissie (EC) daarvoor mogelijk weer vertraging oplopen. Volgens Table.Media en EUnews heeft de Regulatory Scrutiny Board (RSB), die de Europese regelgeving op kwaliteit en effectiviteit beoordeeld, een negatief advies gegeven over de voorstellen van de Commissie. Die moet daarom aanpassingen doen, wat kan betekenen dat de voorstellen niet nog dit jaar, maar pas in 2027 worden gepresenteerd.

Een woordvoerder van de Commissie laat TabakNee weten geen mededelingen te doen over interne procedures, maar dat eraan wordt gewerkt “om dit belangrijke voorstel zo snel mogelijk te presenteren.”

Beoordeling van impact-assessment

Wetgeving van de Europese Commissie moet altijd gepaard gaan met een impact-assessment, een effectbeoordeling waarin omschreven is wat de effecten van de regelgeving zijn voor het milieu, de samenleving en de economie. Zo’n impact-assessment moet door de RSB beoordeeld worden en bij een negatief advies moet de Commissie haar voorstel herzien en opnieuw aan de RSB voorleggen.

Bezwaren van de RSB

De beoordeling van de RSB is nog niet openbaar. Maar op basis van verschillende bronnen meldt EUnews dat de bezwaren van de RSB over de impactanalyse zouden neerkomen op:

• de algemene robuustheid van de analyse;
• de proportionaliteit van de maatregelen;
• het ontbreken van een specifieke beoordeling van de belastinggevolgen;
• onvoldoende analyse van de sociaaleconomische gevolgen;
• te weinig overtuigend bewijs voor het ‘gateway-effect’, dat wil zeggen dat gebruik van bijvoorbeeld e-sigaretten tot roken van sigaretten leidt.

Is hier sprake van lobbyinvloed?

Ten minste drie van deze bezwaren kunnen een vermoeden van directe of indirecte invloed van de tabaksindustrie doen rijzen. Dat vermoeden is niet helemaal uit de lucht gegrepen. In 2024 riep de Europese Ombudsman op tot een totale ban op ontmoetingen van de RSB met lobbyisten. De Ombudsman reageerde daarmee op een klacht van lobbywaakhond Corporate Europe Observatory over lobbyinvloed op een ander dossier.

De RSB wordt zelf via RegWatchEurope geadviseerd door nationale adviesraden die wetgeving of effectiviteit beoordelen. In theorie biedt dat de tabakslobby vele ingangen om invloed uit te oefenen.

Parlement stemt voor kankerplan

Het nieuws over het RSB-advies komt daags nadat het Europees Parlement een rapport aannam waarin de Europese Commissie wordt opgeroepen tot snelle publicatie van haar voorstellen voor herziening van de Europese tabakswetgeving. Omdat een op de vijf sterfgevallen door kanker wordt veroorzaakt door tabak, pleit het EP voor invoering van maatregelen waarvan de effectiviteit bewezen is: hogere accijnzen, standaardverpakkingen, een uitstalverbod in winkels en een volledig reclameverbod.

2,5 miljard euro nodig

De oproep is onderdeel van een rapport over de implementatie van Europe’s Beating Cancer Plan (BCP), dat is opgesteld op initiatief en onder leiding van Europarlementariër Vlad Vasile-Voiculescu (Renew Europe). Om het aantal sterfgevallen door kanker tegen te gaan vraagt het EP via dit rapport de EU om in de begroting voor 2028-2034 minimaal 2,5 miljard euro uit te trekken voor het BCP.

Een op vijf kankerdoden door tabak

Er moet sterker op preventie worden ingezet, onder andere door betere screening van een ouder wordende bevolking, stelt Vasile-Voiculescu. Maar vooral tabaksgebruik vraagt om stevig beleid, stelt hij op de Renew-website: “Tabak veroorzaakt één op de vijf kankerdoden in de Unie, en we weten precies wat werkt om het te stoppen. Dit rapport laat ruimte voor morele moed: om het juiste te doen en om levens te redden.”

Rookvrije generatie 2040 blijft ambitie

In de paragraaf ‘Tabak en nicotine’ constateert het rapport dat het aantal Europeanen dat tabak gebruikt, juist ook onder jongeren, hoog blijft. Het doel om in 2040 een rookvrije generatie te bereiken blijft staan en daarom dringt het EP er bij de Commissie op aan om zonder verdere vertraging haar voorstellen voor herziening van de Tabaksproductenrichtlijn (TPD) en Tabaksreclamerichtlijn (TAD) te presenteren. Daarin moeten regels voor alle soorten nicotineproducten staan, die met allesomvattende en technologie-neutrale definities worden omschreven om geen kans te bieden aan weer nieuwe nicotineproducten.

Kinderen beter beschermen

Uit grote zorg over het toenemend gebruik van alternatieven nicotineproducten (zoals e-sigaretten) en de risico’s van nicotineverslaving onder minderjarigen, wordt opgeroepen om kinderen en jongeren beter te beschermen tegen de marketing van de nicotine-industrie. Maatregelen om dat te bewerkstelligen kunnen bestaan uit standaardverpakkingen, restricties aan smaakjes die vooral jongeren verleiden, verplichte opgave van ingrediënten en verbod van onlineverkoop aan minderjarigen, met effectieve leeftijdsverificatie in de vorm van de EU Digital Identity Wallet.

Stop reclame, verhoog accijns

Reclame voor nicotineproducten moet verder aan banden worden gelegd, ook in verkooppunten. Accijnzen op tabaks- en nicotineproducten moeten omhoog worden bijgesteld en geharmoniseerd. Nieuwe nicotineproducten moeten, voordat ze op de markt komen, worden onderworpen aan onderzoek naar de impact op de gezondheid.

Implementeer FCTC 5.3

Ten slotte wordt opgeroepen tot een complete en effectieve implementatie van het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (WHO FCTC) en het WHO Protocol ter bestrijding van illegale handel in tabaksproducten. Met speciale aandacht, wordt daaraan toegevoegd, voor FCTC Artikel 5.3 en de richtlijnen voor implementatie daarvan, dat beleidsvorming moet vrijwaren van invloed van de tabaksindustrie.

Intense lobbydruk weerstaan

Bij de plenaire behandeling van het rapport maakte rapporteur Vasile-Voiculescu duidelijk dat de industrie zich bij de totstandkoming van het rapport niet onbetuigd heeft gelaten. Na zijn zorgen te hebben geuit over de vele tabaksdoden in Europa en de toename van het aantal jonge nicotinegebruikers, zei hij: “Ik wil mijn collega’s bedanken die mijn zorgen delen en ook de moed erkennen die zij hebben getoond, in het bijzonder gezien de intense lobbydruk die zij de afgelopen weken daadwerkelijk hebben ervaren.”

‘Commissie moet snel met voorstellen komen’

Op de Renew-website zegt hij daarover: “Ik juich toe dat pogingen om dit rapport ten gunste van de tabaksindustrie af te zwakken of zelfs te ondermijnen door het Europees Parlement zijn afgewezen. De Commissie moet nu met haar vertraagde voorstellen komen om jongeren te beschermen tegen de marketing van nieuwe tabaks- en nicotineproducten.”

EP-lid Tomas Zdechovský, van de christendemocratische EPP-fractie, tempert tegenover EUnews de verwachtingen enigszins, door erop te wijzen dat het rapport op eigen initiatief van het EP is opgesteld en daarom niet bindend is. De stemming “moet daarom niet worden opgevat als een preview van de positie van het Parlement over toekomstige tabakswetgeving.” Maar EP-lid Alessandra Moretti (S&D) ziet dat anders en stelt dat preventie levens spaart en dat volksgezondheid bij beleidsbepaling voorop moet staan.

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen rond de Tabaksproductenrichtlijn? Meld je aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee.

tags:  Artikel 5.3 | FCTC-verdrag | TAD | TPD | Europese tabaksrichtlijn | tabaksproductenrichtlijn | tabakslobby