Sigaretten met korting en nicotinezakjes erbij cadeau

British American Tobacco liet tijdens WK-wedstrijden op terrassen in Lausanne pakjes sigaretten met korting verkopen. Kopers kregen er een aansteker en een proefdoosje nicotinezakjes bij. Alles op het randje, maar niet binnen de geest van de wet.

Door de webredactie

Een gaatje in de wet blijft nooit onbenut bij de tabaksindustrie. In het Zwitserse Lausanne zocht British American Tobacco (BAT) afgelopen maand de randen van de wet op door tijdens WK-wedstrijden op terrassen promotieteams sigaretten met korting aan te laten bieden, zo constateerde de Zwitserse nieuwssite 24 heures. Bij een pakje sigaretten à 6 frank (6,50 euro) kregen kopers bovendien een aansteker en een proefdoosje nicotinezakjes cadeau. Een pakje sigaretten kost in Zwitserland in de winkel 9 frank (9,75 euro).

Sinds oktober 2024 bepaalt de Federale Tabakswet dat “de promotie van tabaksproducten en elektronische sigaretten, evenals objecten die een functionele eenheid vormen met een tabaksproduct, verboden is als dit gebeurt in de vorm van gratis distributie of het uitdelen van geschenken of prijzen.”

Wet is inmiddels aangescherpt

Het verkopen van sigaretten voor eenderde minder dan in de winkel en daar ook nog gratis producten bij geven is dus, zo snapt ieder mens, onwettig. En sterker nog, inmiddels is, voorkomend uit een campagne om kinderen en jongeren helemaal te vrijwaren van tabaksreclame, de wet vorig jaar nog verder aangescherpt. Die aangescherpte regels worden in 2027 van kracht, maar een bedrijf met enige verantwoordelijkheidszin zou zich daar nu al naar kunnen gedragen.

Functionele eenheid?

Maar een tabaksfirma die zich verantwoordelijk zou gedragen is bijkans een tegenspraak in zichzelf. En omdat de nu nog geldende wetstekst ruimte voor interpretatie laat, had BAT het gevoel op de terrassen van Lausanne zijn gang te kunnen gaan. Want is een aansteker in dezelfde kleuren als het sigarettenmerk dat werd aangeboden een “object dat een functionele eenheid” vormt met een tabaksproduct?

Inbegrepen of cadeau?

Waren verder die aansteker en dat proefdoosje nicotinezakjes als cadeautjes te beschouwen, of maakten ze deel uit van het aanbod? Een richtlijn bij de wet zegt dat “de consument niet het gevoel mag hebben dat hij een cadeau krijgt. Het moet duidelijk worden aangegeven dat het cadeau bij de prijs is inbegrepen.” Voor 24 heures was het niettemin glashelder dat de aansteker en het doosje nicotinezakjes cadeautjes waren bij de aankoop van het pakje sigaretten.

Geen korting, maar lagere prijs

En hoe zit het met de korting op de verkoopprijs van het pakje sigaretten? Luc Lebon, hoofd van de afdeling Tabakspreventie bij Unisanté, legt dat uit: “De wet verbiedt prijsvergelijkingen. Je mag de prijs verlagen, maar je mag het niet als korting presenteren.” Dat roept dan weer de vraag op wat de fabrikant aan accijns afdraagt, want op het pakje staat de officiële prijs vermeld. Daarop heeft de Zwitserse Douane een verrassend antwoord, want die laat weten dat sigaretten niet voor meer dan de prijs die de fabrikant op het pakje heeft gezet verkocht mogen worden. Minder vragen mag wel… Oftewel, een promotionele korting geven mag niet, gewoon minder berekenen wel.

Onduidelijkheid over handhaving

Een parlementslid riep in een reactie op tot betere handhaving. Maar ook daar had de tabaksfabrikant zijn promotieactie zorgvuldig op afgestemd. Want het team opereerde op terrassen in de wijk Flon in het centrum van de stad. En dat is een uitgaansgebied dat in zijn geheel eigendom is van een particulier bedrijf. Dat bedrijf liet weten “in principe” geen vergunningen te verlenen voor dit type promoties.

En het hoofd van de kantonnale handelspolitie stelde dat het uitdelen van nicotinezakjes illegaal is, maar wanneer een bedrijf over de juiste vergunningen beschikt is ambulante verkoop van dergelijke producten wel toegestaan. BAT zegt tegen 24 heures natuurlijk dat het over de vereiste vergunningen beschikte.

Nicotinezakjes zijn lucratiever

Los van de juridische haarkloverij is het uitdelen van nicotinezakjes zonder meer zorgelijk. Luc Lebon ziet dat de tabaksvrije zakjes in zichzelf al door de tabaksbedrijven zijn bedacht om “regelgeving te omzeilen en hun imago te verbeteren”. Bovendien leveren de zakjes meer winst op omdat er minder belasting over wordt geheven. Tabaksfabrikanten “zijn er dus sterk op gebrand rokers naar andere producten te leiden die net zo verslavend zijn, maar winstgevender”, legt hij uit.

‘De peuk van hier’

En dan is er nog iets. Op de aansteker die op de terrassen werd uitgedeeld staat de tekst ‘La clope d’ici’ (de peuk van hier) afgedrukt. Waarmee het uitgedeelde sigarettenmerk ook nog eens met nationale sentimenten kan worden geassocieerd. Dat is misleidend, vindt een van de auteurs van het oorspronkelijke verhaal in een apart opiniestuk op 24 heures. Want de sigaretten worden weliswaar in Zwitserland gemaakt, de winsten ervan vloeien naar de Brits-Amerikaanse multinational.

Meer lezen over de inzet van promotieteams:
Documentaire ‘Enfumés’: Undercover bij Philip Morris Frankrijk
JTI bestookt jongeren met sluikreclame voor tabak op Instagram en Facebook