Vapes in de VS bevatten steeds grotere hoeveelheden nicotine en de jongeren die ze gebruiken doen dat veel frequenter dan voorheen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Truth Initiative over nicotinegebruik in de VS onder 13- tot 24-jarigen. Smaakjesvapes zijn de grote verleiders.

Door de webredactie

Vergeleken met vijf jaar geleden bevatten e-sigaretten in de VS veel meer nicotine en zijn ze ook nog eens een stuk goedkoper. Daardoor zijn ze veel toegankelijker geworden, met name voor jongeren (13-18 jaar) en jongvolwassenen (18-24 jaar), die vaak nog niet zo veel te besteden hebben. Jongeren vapen ook steeds vaker, 40 procent vapet dagelijks.

Dat blijkt uit het nieuwste rapport van de Amerikaanse organisatie Truth Initiative binnen het project Monitoring Tobacco Product Use. De onderzoekers baseerden zich hiervoor op verkoopgegevens van Amerikaanse retailers over de periode januari 2019 tot december 2024 en op een representatieve landelijke survey onder jongeren en jongvolwassenen, uitgevoerd door Tobacco Epidemic Evaluation Network (TEEN+).

Enorme toename nicotineverkoop

Het gebruik van e-sigaretten is in de onderzochte leeftijdsgroep weliswaar licht gedaald ten opzichte van de piek in 2019, maar de verkochte hoeveelheid nicotine is in die periode met maar liefst 250 procent toegenomen. En met 1,6 miljoen frequente jonge gebruikers zijn e-sigaretten een serieuze bedreiging voor de volksgezondheid, zo stelt het rapport.

Dat er nu veel meer nicotine wordt verkocht heeft vooral te maken met het ontwerp van de e-sigaretten. Bevatten die tot 2021 meestal zo’n 2 ml e-vloeistof, in 2024 was dat gestegen tot maar liefst 12 ml. Die verandering heeft alles te maken met de introductie van de zogenoemde wegwerpvapes. Deze zijn veel groter en bevatten soms wel negen keer zoveel e-vloeistof als de hervulbare e-sigaretten. Van de meer dan 7.000 e-sigaretten op de Amerikaanse markt behoort inmiddels ruim 90 procent tot de wegwerpcategorie. Ze zijn daarmee niet alleen schadelijk voor de volksgezondheid, maar vormen ook een grote belasting voor de leefomgeving doordat batterijen en andere schadelijke stoffen in het milieu terechtkomen.

Illegale smaakjes stuwen verkoop op

Grote aanjager van het gebruik van e-sigaretten is volgens het rapport het enorme aanbod aan zoete smaakjes waarmee de tabaksindustrie de jongeren probeert te verleiden. En met succes: meer dan 95 procent van de jongeren en jongvolwassenen die e-sigaretten gebruiken geven aan dat ze dan kiezen voor een smaakje. Ze vallen als een blok voor fruitsmaakjes als appel, aardbei en citroen, voor frisse smaken als munt, en voor combinaties daarvan als blueberry ice en melon ice.

Vrijwel al die smaakjesvapes worden verkocht zonder dat de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) er zijn goedkeuring aan gaf. Tot nu toe zijn slechts 39 vapes op de markt toegelaten, allemaal met tabaks- of mentholsmaak. Desondanks verviervoudigde de verkoop van wegwerpvapes met smaakjes tussen februari 2020 en december 2024. Waarbij ongetwijfeld ook nog meespeelt dat de prijs per mg nicotine in wegwerpvapes slechts een kwart is van de prijs in hervulbare cartridges. Sneller verslaafd voor minder geld, het lijkt voor de tabaksindustrie een uitstekend businessmodel.

Enorme toename nicotinezakjes

Dan zijn er ook nog de nicotinezakjes, een van de nieuwste loten aan de verleidingsboom. Dit zijn kleine zakjes die tussen het tandvlees en de wang worden geplaatst. Ze bevatten een flinke hoeveelheid nicotine en daarnaast meestal dezelfde zoete smaakjes die ook in e-sigaretten worden gebruikt, met menthol als de absolute bestseller. Vooral onder jongvolwassenen zijn ze populair. Zij kunnen zo hun nicotineverslaving onderhouden op plaatsen waar roken en vapen niet zijn toegestaan. En voor de tabaksindustrie is het opnieuw een groot succes: ook van nicotinezakjes verdrievoudigde de verkoop in vijf jaar tijd, waarmee ze de snelste stijger zijn in het tabaks- en nicotinesegment.

Jonge mensen steeds sneller verslaafd

Wie overigens hoop zou willen putten uit het licht dalende gebruik van e-sigaretten wordt door het rapport snel uit de droom geholpen. De jonge mensen die e-sigaretten gebruiken doen dat namelijk steeds frequenter. Ongeveer de helft van hen gebruikt ze twintig dagen per maand, 40 procent doet dat dagelijks. En meer dan de helft van de gebruikers doet het zelfs binnen een uur na het opstaan, een algemeen erkend criterium voor verslaving.

De onderzoekers maken ook gehakt van de vaak gehoorde claim van de tabaksindustrie dat e-sigaretten mensen zouden afhouden van het roken van traditionele sigaretten. Veel jongeren gaven aan meerdere tabaksproducten te gebruiken naast de vapes; traditionele sigaretten, maar ook sigaren, nicotinezakjes en waterpijp. Zorgelijk volgens de onderzoekers, omdat ze op die manier nog meer en nog vaker kunnen worden blootgesteld aan nicotine en andere schadelijke stoffen.

Nog een trend: ‘smart’ vapes

Nog meer zorgen uit het rapport over de zogenoemde ‘smart’ vapes. Smart vapes hebben een digitaal schermpje waarop je bijvoorbeeld kunt gamen, animaties kunt bekijken of allerlei informatie kunt krijgen. Zoals het niveau van je batterij of e-vloeistof en het aantal pufjes dat je hebt genomen. En in sommige gevallen is er zelfs een beloningssysteem: hoe meer pufjes, hoe meer punten. Ongeveer een derde van de ondervraagden gaf aan de afgelopen maand een smart vape te hebben gebruikt. Zeer verontrustend, aldus de onderzoekers, omdat het drie verschillende potentiële verslavingen aan elkaar koppelt: nicotine, schermgebruik en gamen.

Regelgeving en voorlichting

Ondanks alle negatieve ontwikkelingen signaleert het rapport één klein, maar cruciaal lichtpuntje: strenge regelgeving werkt. Verschillende onderzoeken laten zien dat de verkoop van e-sigaretten en nicotinezakjes daalt wanneer er een strikt verbod is op smaakjes dat ook wordt gehandhaafd, zoals in Californië het geval is. Daar was een substantiële daling te zien in de verkoop van zowel e-sigaretten als traditionele sigaretten. En ook belangrijk: in aangrenzende staten was geen toename te constateren, het beroemde waterbedeffect waar de tabaksindustrie en sommige politici nogal eens naar willen verwijzen.

Strenge federale wetgeving is volgens de onderzoekers essentieel om illegale e-sigaretten en nicotineproducten met een smaakje van de markt te kunnen halen. Tot die wetgeving van kracht is hopen ze dat staten en kleinere gemeenschappen hun verantwoordelijkheid nemen en doorgaan met voorlichting aan burgers over de schadelijke gevolgen van tabaksproducten, al dan niet met een smaakje.

Op de hoogte blijven van al het buitenlandse tabaksnieuws? Abonneer je op de tweewekelijkse nieuwsbrief van TabakNee!