In het kader van de campagne ‘Nee tegen vapen’ zijn door de Staat geen onrechtmatige uitlatingen gedaan. Dat concludeerde de rechter in een kort geding aangespannen door de Esigbond. Dampersvereniging Acvoda probeerde tegelijkertijd artsen voor de tuchtrechter te slepen om hun uitspraken over vapen.

Door de webredactie

De overheid heeft in de context van de publiekscampagne ‘Nee tegen vapen’ geen onrechtmatige uitlatingen gedaan. Alle beweringen over de schadelijkheid van vapes, de hoeveelheid nicotine in vapes en de mate waarin nicotine verslavend is berusten op gedegen nationaal en internationaal wetenschappelijk onderzoek. De Esigbond en drie bedrijven die in e-sigaretten handelen zijn daarom in het ongelijk gesteld in een kort geding dat zij hierover tegen de Staat hadden aangespannen. De voorzieningenrechter in Den Haag gaf vorige week in zijn vonnis de eisende partijen op geen enkel punt gelijk.

De Esigbond, branchevereniging van e-sigaretverkopers, de e-sigaretwinkel Slimroken, de fabrikant van navulverpakkingen Millers Juice en groothandel UEG Holland, hadden op 21 januari een dagvaarding doen uitgaan tegen de Staat, nadat de Esigbond een week na de lancering van de ‘Nee tegen vapen’-campagne op 12 mei 2025 het ministerie van VWS per brief om rectificatie van verschillende feitelijke onjuistheden had gevraagd. Toenmalig staatssecretaris Karremans (Jeugd, Preventie en Sport, VVD) antwoordde in juli dat de betwiste uitingen in een persbericht, een interview, op X en op de websites campagnetoolkits.nl en neetegenvapen.nl feitelijk juist zijn.

Geen onderscheid legale en illegale vapes

De zaak werd op 29 januari jl. mondeling behandeld. In het vonnis van 26 februari stelt de rechter om te beginnen vast dat de Esigbond in deze zaak niet ontvankelijk is. De andere drie eiseressen waren dat wel, zodat het geschil alsnog inhoudelijk is beoordeeld. De eisende partijen stelden dat bij verschillende beweringen die in de context van de campagne zijn gedaan geen onderscheid is gemaakt tussen legale en illegale e-sigaretten of vapes. Volgens hen zouden de legale e-sigaretten “alleen zeer zuivere ingrediënten mogen bevatten, die ook bij verhitting geen gevaar opleveren voor de menselijke gezondheid”, aldus het vonnis. Om die reden zouden de uitlatingen van de Staat over grote hoeveelheden nicotine en schadelijke stoffen in e-sigaretten alleen over illegale vapes gaan. Daarom zouden de beweringen die zijn gedaan moeten worden genuanceerd.

De gewraakte uitspraken

De uitspraken waar de e-sigarethandelaren over vielen zijn:

“Vapen is niet alleen giftig, het verstoort ook de ontwikkeling van de hersenen en is supersnel verslavend.”
“Vapes bevatten vaak heel veel nicotine, soms zelfs tot 400 keer de hoeveelheid nicotine van een sigaret.”
“In sommige vapes zit net zoveel nicotine als in 200 sigaretten.”
“Nicotine is na heroïne en crack de meest verslavende drug die er bestaat.”
“Vapes hebben bij veel ouders onterecht een imago dat ze minder schadelijk zijn dan sigaretten. Dat moeten we samen zo snel mogelijk uit de wereld helpen.”
“Vapen kan je DNA beschadigen. Dat kan later kanker veroorzaken.”
“In veel vapes zitten giftige stoffen en zware metalen.”
“Vapes bevatten zeer hoge concentraties nicotine, olie-achtige oplosmiddelen en metalen zoals lood en cadmium, die zeer schadelijk zijn voor de longen en het ontwikkelende tienerbrein.”

Allemaal feitelijke uitlatingen

Het vonnis behandelt al deze uitspraken afzonderlijk en oordeelt elke keer dat de Staat overtuigend kan aantonen dat ze gefundeerd zijn op onderzoek van onder meer het RIVM, het Trimbos-instituut en de Wereldgezondheidsorganisatie. De rechter concludeert dan ook dat de eiseressen niet hebben kunnen aantonen dat “genoemde uitlatingen van de Staat onjuist of misleidend zijn en evenmin dat deze onvoldoende steun vinden in wetenschappelijk onderzoek” en wijst het gevorderde af.

Klacht bij medisch tuchtcollege

In een aparte ontwikkeling – al zijn de overeenkomsten opmerkelijk – diende de belangenvereniging van e-sigaretgebruikers Acvoda op 22 juli 2025 bij het Tuchtcollege voor de gezondheidszorg een klacht in tegen de artsen Wanda de Kanter (Rookpreventie Jeugd) en Daniëlle Cohen, Sophie Cohen en Frank Borm (Vapen #jouwkeuze), omdat zij feitelijke onjuistheden over e-sigaretten zouden hebben verspreid.

In een brief van 21 kantjes haalt Acvoda-bestuurslid Hans Molenaar tientallen uitspraken van de aangeklaagde artsen aan die zij in diverse media tussen 2022 en 2025 over e-sigaretten deden. Vervolgens betwist Molenaar de wetenschappelijke onderbouwing van al die uitspraken.

In zijn beslissing van 15 januari 2026 verklaarde de voorzitter van het Tuchtcollege de klager niet ontvankelijk, omdat hij de bronnen van de gewraakte uitspraken niet op controleerbare wijze met het college had gedeeld. Zijn klacht was daardoor onvolledig. Waardoor het medisch tuchtcollege er niet aan is toegekomen om zich in deze zaak onbevoegd te verklaren omdat de klachten geen medisch handelen betreffen.

De Esigbond en Acvoda trekken vaak samen op, bijvoorbeeld in 2021 bij hun protest tegen het smaakjesverbod voor e-sigaretten. Kennelijk is het bestrijden van hen onwelgevallige uitspraken een nieuwe strategie. De berichten over de gevaren van e-sigaretten en vapes stapelen zich ondertussen in hoog tempo op. Zo bleek in december nog uit onderzoek van verschillende Europese onderzoeksinstituten waaronder het RIVM dat ook in legale e-sigaretten stoffen zitten die schadelijk zijn voor de gezondheid.