In de Verenigde Staten hebben ouders de nationale organisatie Parents Against Vaping e-Cigarettes (PAVe) opgezet om kinderen te beschermen tegen vapen en tabaksgebruik en samen de strijd aan te binden met de nicotine-industrie. Ze vormen een inspirerend voorbeeld voor Nederlandse ouders om ook in actie te komen.

Door de webredactie

Al acht jaar zet de Amerikaanse ouderorganisatie Parents Against Vaping e-Cigarettes (PAVe) zich in voor de bescherming van kinderen tegen de gevaren van vapen en nicotinegebruik. Het motto van PAVe: ‘Vape-bedrijven en Big Tobacco willen onze kinderen verslaafd maken. Wij willen ze stoppen.’ PAVe geeft voorlichting aan ouders, zodat zij meer inzicht in de vape-epidemie hebben, hun kinderen kunnen helpen met stoppen en de strijd kunnen aangaan met de nicotine-industrie. Ook Filipijnse ouders komen in actie. Maar elders in de wereld, ook in Nederland, blijft het vooralsnog stil. Terwijl onderzoek aantoont dat bij het terugdringen van roken en vapen de betrokkenheid van ouders juist veel zin heeft.

PAVe begon met drie moeders. Meredith Berkman, Dorian Fuhrman en Dina Alessi ontmoetten elkaar toen hun zoons samen op school zaten in New York City. In april 2018 kwam de zoon van Berkman thuis met een verwarrend verhaal over een les over verslaving. Nadat de leraar de klas had verlaten, kwam een gastspreker vertellen over Juul, de populaire e-sigaret, waarbij herhaaldelijk werd uitgelegd dat de e-sigaret niet voor jongeren maar voor volwassenen bestemd was, (valse) claims werden gedaan dat het ‘totaal veilig’ was – ‘99 procent veiliger dan sigaretten’ – en dat de Food and Drug Administration (FDA) – het federale agentschap verantwoordelijk voor bescherming van de volksgezondheid – Juul elk moment zou kunnen toelaten tot de Amerikaanse markt. De moeders waren geschokt. Helemaal toen ze ontdekten dat de spreker een Juul-vertegenwoordiger was, zonder dat de school daarvan op de hoogte was.

Moeders laten van zich horen

De moeders deden verder onderzoek. Ze ontdekten dat veel tieners Juul al gebruikten en dat de e-sigaret al volop op sociale media bij kinderen werd gepromoot. Negen maanden later zou de FDA vaststellen dat 5,5 miljoen jongeren toen vapeten en spreken van een ‘epidemie’ onder de jeugd.

Een vierde moeder, Miriam Boublik, voegde zich bij het team. De groep realiseerde zich dat als ze hun kinderen tegen deze verslavende producten wilden beschermen, ze in actie moesten komen om de vapes van de markt te krijgen. Ze gingen spreken tijdens publieke zittingen van overheidsinstanties, waarbij ze vaak hun kinderen meenamen. Ook ontmoetten ze leidinggevenden van de FDA. In 2019 getuigden ze voor het Congres over Juuls agressieve marketing gericht op kinderen.

PAVe geeft ouders handvatten

Najaar 2019 zetten de vier moeders de website Parents Against Vaping op. Meteen ontving het team brieven van ouders die vertelden dat hun kinderen zwaar verslaafd waren geraakt aan Juul en andere vape-producten met smaakjes en hoe schadelijk dat was voor hun fysieke en mentale gezondheid.

De moeders besloten dat het belangrijk was andere ouders te informeren over de gevaren, het herkennen van de eerste tekenen van verslaving en hoe hulp aan hun kinderen te bieden. PAVe heeft nu programma’s voor ouders en professionals, die bijvoorbeeld leren hoe ze het beste een gesprek met kinderen over vapen kunnen voeren. Ook worden moeders en vaders getraind om voorlichting in hun eigen gemeenschap te geven, om te spreken tijdens hoorzittingen van de overheid, schrijfacties te organiseren en actie te voeren. Ze delen ook persoonlijke verhalen van jongeren over nicotineverslaving.

Daarnaast helpt PAVe ouders met het rapporteren aan de autoriteiten van overtredingen door de nicotine-industrie en winkels die e-sigaretten en andere nicotineproducten aan jongeren verkopen. Op de website staat een lijst met overheidsinstellingen en alle contactgegevens. In Nederland kan iedereen melding doen van geconstateerde overtredingen van de Tabakswet bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Webinars en podcasts

PAVe organiseert gratis webinars in de reeks ‘Clear the Vapor Conversations’. Tijdens deze onlinebijeenkomsten geven onderzoekers, gezondheidsprofessionals en experts informatie over een breed scala aan onderwerpen, van stoppen met vapen tot de milieugevolgen van deze producten. Op 24 februari om 24 uur Nederlandse tijd (18 uur aan de Oostkust in de VS) spreekt Jonathan Avery, expert op het gebied van verslavingspsychiatrie, over de impact van vaping op jongeren en wat ouders kunnen doen. Wie zich aanmeldt voor dit Zoom-webinar kan het ook later terugkijken. Op de PAVe-website is een hele serie podcasts te vinden met veel ervaringsverhalen van ouders en adviezen van experts. 

Ook Filipijnse ouders in actie

Ook ouders en leraren in de Filipijnse stad Quezon City zijn dit jaar in actie gekomen om jongeren te beschermen tegen roken en vapen. Het gaat om een initiatief van de School Parents Teachers Association (SPTA) en Parents Against Vape Incorporated (PAV). De campagne bestaat uit sessies over de risico’s van nicotinegebruik en het opzetten van een rook- en vape-vrije gemeenschap. Op scholen worden lessen gegeven en posters opgehangen. De betrokkenheid van ouders is belangrijk, benadrukt Agnes Aliparo, SPTA-voorzitter van de Batasan National High School in BusinessMirror. “De kennis van ouders is onze eerste verdedigingslinie tegen tabaksproducten en e-sigaretten en we moedigen de lokale overheid dan ook ten zeerste aan om beleid te ondersteunen dat de algehele gezondheid van gemeenschappen versterkt.”

Vape-gebruik onder Filipijnse jongeren

PAV Incorporated dringt bij politici aan op uitbreiding van de Anti-vape-wet om de jeugd beter te beschermen. Momenteel verbiedt de wet alleen de verkoop, promotie en reclame van tabaksproducten en vapes binnen 100 meter van scholen of andere plekken waar minderjarigen komen.

Uit de Global Youth Tobacco Survey van 2019 bleek dat één op de zeven Filipijnse jongeren tussen de 13 en 15 jaar oud in aanraking kwam met e-sigaretten. Maar de laatste cijfers van het Food and Nutrition Research Institute tonen aan dat maar liefst 40 procent van de 10- tot 19-jarigen e-sigaretten of vapes gebruikt. Volgens het Global Burden of Disease-onderzoek van het Institute for Health Metrics and Evaluation zijn in de Filipijnen jaarlijks 112.000 sterfgevallen toe te schrijven aan tabaks- en vapegebruik.

Nauwelijks actie in Nederland

In Nederland komen ouders nauwelijks of niet in actie. Een van de weinige voorbeelden is longkankerpatiënte Anne Marie van Veen, die in 2016 de tabaksindustrie voor de rechter wilde slepen wegens het opzettelijk schade toebrengen aan de gezondheid van mensen en om haar kinderen te beschermen. “Ik kan deze strijd niet in m’n eentje voeren en eerlijk gezegd weet ik niet of ik er volgend jaar nog ben. Maar ik doe dit voor mijn kinderen en hoop dat iedereen mij wil helpen”, vertelde ze. Nadat Van Veen de film De Vervangers van Stichting Rookpreventie Jeugd zag, waarin duidelijk wordt dat de tabaksindustrie jonge kinderen ziet als vervangers voor de rokers die vroegtijdig overlijden, wist ze het zeker: mijn kinderen krijgen ze niet.

De aangifte tegen de tabaksindustrie kreeg destijds zeer veel aandacht in de media en veel steun in de grassroots-beweging Sick of Smoking. Hoewel het uiteindelijk niet tot een zaak kwam, kreeg de aangifte wel een vervolg in de lange juridische procedure rond de sjoemelsigaret, die nog steeds niet op zijn eind is. Van Veen overleed in 2019.

Ouders hebben veel invloed

De betrokkenheid van ouders heeft veel zin. Hun eigen gedrag en houding hebben invloed op jongeren als het gaat om het tegengaan van roken, concludeerde een Amerikaanse studie door onderzoekers van de University of California, gepubliceerd in 2020. Als ouders niet roken, beginnen kinderen er zelf ook minder vaak aan. Interventies waarbij ouders zich actief opstellen, dragen bij aan minder gebruik van tabak, alcohol en andere verboden producten. Veelbelovend zijn afspraken over een rookvrij-huis en strikte regels, zeker als deze voor alle familieleden gelden. Ook expliciete gesprekken over het belang om geen tabaksproducten te gebruiken, hebben effect.

De onderzoekers wijzen er ook op dat ouders geconfronteerd worden met nieuwe uitdagingen. Want jongeren mogen dan wel minder roken, het gebruik van e-sigaretten, stijgt razendsnel. Vaak weten kinderen vapes gemakkelijk te verbergen, waardoor ouders niet weten dat hun kinderen deze gebruiken.

De ouderorganisatie PAVe biedt informatie over waar kinderen hun vapes vaak verstoppen. De onderzoekers wijzen er echter op dat er ook studies zijn die laten zien dat ouders er ook weinig zicht op hebben als hun kinderen roken. In een studie onder tieners die 1 tot 5 sigaretten per dag rookten, wist slechts 39 procent van de ouders van het gebruik. Een ander onderzoek liet zien dat 43 procent van de ouders wist vast te stellen dat kun kind in de laatste zes maanden een sigaret had gerookt.

In Nederland kunnen ouders informatie over roken en vapen vinden op de website van het Trimbos-instituut en de website Helder opvoeden.

Lees ook: Waar blijft de collectieve woede over de tabaksindustrie?

tags:  aangifte | melding | nvwa | nicotine-industrie | vape-industrie | PAVe | vape-hype | jongeren | Juul