UPDATE 07-01-2026
Onderzoek uit de koker van de tabakslobby zou aantonen dat tweederde van de Britten tegen de voorgenomen wettelijke Rookvrije Generatie is. Het is de zoveelste poging om de Tobacco & Vapes Bill af te zwakken voor die definitief wordt aangenomen.

Door de webredactie

In een poging om de Britse Tobacco & Vapes Bill, die in de laatste fase van het wetgevingsproces verkeert, nog af te zwakken voert de tabaks- en nicotinelobby haar inspanningen in Groot-Brittannië op. The Sun, de grootste krant in het Verenigd Koninkrijk, eigendom van mediamagnaat Murdoch, bericht over een opinieonderzoek waaruit zou blijken dat tweederde van de Britten tegen het voorgenomen generatiegebonden verkoopverbod van sigaretten in de wet is. Volgens de krant is dit een algemeen beeld,  zowel onder rokers als niet-rokers. Onder aanhangers van de huidige Labour-regering zou zelfs slechts een op de drie voorstander van het plan zijn.

Het onderzoek werd uitgevoerd door Whitestone Insight in opdracht van de Freedom Association, een liberale pressiegroep die zich vaker heeft verzet tegen tabaksregulering en die volgens Tobacco Tactics gelinkt is aan de rokersbelangenclub Forest. De Freedom Association probeerde in 2012 een uitstalverbod en standaardverpakkingen voor sigaretten tegen te houden en lanceerde volgens Wikipedia in 2016 de Freedom of Vape-campagne om regulering van e-sigaretten tegen te houden. De uitkomsten van het onderzoek passen wonderwel bij het huidige verzet van de Freedom Association tegen de nieuwe wet.

Wet in laatste fases van behandeling

De Tobacco & Vapes Bill is nog in behandeling in het Britse Hogerhuis, waar het wetsvoorstel nog twee fases heeft te gaan voor het door de regering tot wet kan worden verheven. De wet voorziet onder meer in een verbod op sigarettenverkoop aan iedereen geboren vanaf 2009, een verbod op verkoop van nicotineproducten (zoals e-sigaretten en nicotinezakjes) aan jongeren onder de 18 jaar en een vergunningstelsel voor de verkoop van tabaksproducten.

In maart vorig jaar stemde het Britse Lagerhuis met 366 tegen 41 stemmen voor de wet, ondanks aanzienlijke activiteit vanuit de tabakslobby. In januari 2024 onthulde de Britse krant The Mirror dat driekwart van de 120.000 reacties op een internetconsultatie over de Tobacco & Vapes Bill, ogenschijnlijk afkomstig van particuliere tegenstanders van de wet, gegenereerd was door internetbots.

Meer lobbypogingen

Nadat het wetsvoorstel voor verdere behandeling naar het Hogerhuis was gegaan, kwamen nieuwe lobbyacties aan het licht. Een conservatief lid van het House of Lords stelde na een snoepreisje naar het PMI-researchcentrum in Zwitserland een wijziging van de Tobacco & Vapes Bill voor. Daarmee zou verhitte tabak mogelijk uitgezonderd kunnen worden van het generatiegebonden verkoopverbod van tabaksproducten.

Japan Tobacco International (JTI) gebruikte een onderzoek onder tabakswinkeliers om de wet te ondermijnen. En in oktober bleek de Britse Lord Strathcarron te hebben geprobeerd het generatiegebonden verkoopverbod uit de Tobacco & Vapes Bill te krijgen na gesprekken met een familielid dat werkzaam is bij British American Tobacco.

Actie tegen ‘nanny state’

Nu voert de Freedom Association campagne tegen het plan om sigarettenverkoop geleidelijk aan te verbieden. De organisatie verzet zich tegen dit ‘nanny state’-plan, dat oneerlijk, praktisch onuitvoerbaar, een juridisch mijnenveld en een stimulans voor illegale handel zou zijn. In The Sun worden deze argumenten herhaald door een parlementslid van de Reform Party van Nigel Farage.

In het retail-vakblad Talking Retail laat nu ook de vape-branche van zich horen. Vape-winkel VPZ pleit voor snelle voortzetting van de behandeling van de wet, zodat winkeliers weten waar ze aan toe zijn. Nu het parlement terug is van reces roept VPZ op tot “constructieve samenwerking tussen beleidsmakers, gespecialiseerde vape-verkopers, experts op het gebied van volksgezondheid en volwassen consumenten om ervoor te zorgen dat de wet de juiste balans houdt tussen bescherming van de jeugd, schadebeperking en effectieve handhaving.” Het bedrijf ziet uit, stelt het artikel, naar verdere contacten met leden van zowel het Lager- als het Hogerhuis.

Dergelijk contact is evenwel in strijd met artikel 5.3 van het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO-FCTC), dat voorschrijft om in het wetgevingsproces de tabaksindustrie geen enkele invloed te geven.

Lobby voor nicotinezakjes

In oktober lanceerde een coalitie van ‘harm reduction’-voorvechters (die bepleiten dat alternatieve nicotineproducten minder streng gereguleerd moeten worden om rokers een minder schadelijk substituut voor sigaretten te bieden) de campagne 20 Is Plenty. Daarmee wordt beoogd dat in de wet een maximum van 20 mg nicotine per nicotinezakje (snus zonder tabak) wordt opgenomen. Een duidelijke poging om te voorkomen dat nicotinezakjes, zoals in Nederland het geval is, helemaal verboden zouden worden. Onder de Tobacco & Vapes Bill zal de verkoop van nicotinezakjes aan mensen onder 18 jaar verboden worden.

In Talking Retail zei de initiatiefnemer van de campagne, Mark Oates: “Nicotinezakjes bieden miljoenen rokers een effectieve manier om te stoppen met roken, hun gezondheid terug te winnen en nicotine op een veel schonere en veiligere manier te consumeren. De lancering van 20 Is Plenty is een cruciale stap om ervoor te zorgen dat de overheid echt naar de consumenten luistert en schadebeperking omarmt als de ruggengraat van een verstandig en effectief tabaksbeleid.”

Zorgen over populariteit nicotinezakjes

Oates, een consultant, is ook oprichter van We Vape, naar eigen zeggen een belangenorganisatie van consumenten van e-sigaretten. Volgens Tobacco Tactics werd Oates in 2023 en 2024 betaald door het Amerikaanse Consumer Choice Center, dat zelf financiering krijgt van de grote tabaksbedrijven.

Met enig tromgeroffel maakte 20 Is Plenty eerder deze week in Talking Retail correspondentie met het ministerie van Volksgezondheid openbaar, waarin een woordvoerder van het ministerie erkent dat nicotinezakjes minder schadelijk zijn dan sigaretten, mits gebruikt zoals bedoeld.

De woordvoerder voegt daar wel aan toe: “Door hun hoge nicotinegehalte, snelle opname en de mogelijkheid om er smaakjes aan toe te voegen, kunnen nicotinezakjes echter leiden tot nicotineafhankelijkheid. Jongeren zijn vatbaarder voor de verslavende effecten van nicotine omdat hun hersenen zich nog ontwikkelen. Daarom mogen ze deze producten nooit gebruiken. Daarom maakt de regering zich zorgen over de recente toename van het gebruik van deze producten onder jongeren, vooral onder jonge mannen.”

UPDATE 07-01-2026

Open brief van ASH aan tabakswinkeliers

Action on Smoking and Health (ASH) roept in een open brief tabakswinkeliers in Groot-Brittannië op om zich voor te bereiden op de Rookvrije Generatie-wet die per 1 januari 2027 van kracht moet worden. ASH dringt er bij de retailers op aan de wet als een uitvoerbare transitie te zien met op langere termijn voordelen voor zowel bedrijven als de volksgezondheid. De brief wijst op ruime steun van het publiek voor de wet (68 procent) en ook van winkeliers (51 procent voor en 26 procent tegen). De wet zal alleen een aanpassing van informatieborden in de winkels vergen en routineuze ID-checks. De economische impact van verminderde tabaksverkoop zal maar heel geleidelijk merkbaar zijn en biedt daarnaast kansen om personeel en schapruimte vrij te maken voor producten met een hogere marge.