Profiel: Marcel Crijnen, hoeder van de sigaar

donderdag 11 augustus 2016

UPDATE 13-01-2019

Marcel Crijnen is op 9 januari 2019 overleden.

Nederland heet de grootste sigaarexporteur ter wereld te zijn. Als er een sigaarlobbyist aangewezen zou moeten, dan is dat Marcel Crijnen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor de Sigarenindustrie. Ook in Europa zet hij zijn beste beentje voor. Een profiel.

Door de webredactie

Als het over roken gaat, denkt iedereen aan de sigaret. De sigarettenindustrie maakt gebruik van dure en gelikte lobbyisten met namen als Jan Hein Sträter (VSK) en Robert Wassenaar.
Toch moeten we het oudere broertje van de sigaret niet vergeten: de sigaar.
Rond de sigaar heerst een air van ‘gezellig genieten van een onschadelijk genotsmiddel’. Er worden Sigaarrokers van het Jaar gekozen, zoals Hans Wiegel en Jack van Gelder en er zijn tal van sigarengenootschappen die in het teken staan van dat genieten. Regionale kranten en ook De Telegraaf hebben aardig wat pagina’s volgetikt over de sigaar en de bijbehorende clubs. TabakNee telde zestien sigaarvriendelijke artikelen in De Telegraaf in de afgelopen vijf jaar.
Dat een sigaar bijna net zo schadelijk is als een sigaret, wordt er niet bij vermeld. Volgens het Trimbos-instituut is sigarenrook even giftig als die van sigaretten. Een sigaar bevat ook meer tabak, dan een sigaret. Maar sigaarrokers roken minder vaak en inhaleren waarschijnlijk minder diep omdat de rook te scherp is. Longziekten en kanker in de longen komen minder vaak voor bij mensen die enkel sigaren roken, zegt het Trimbos-instituut. “Sigarenrokers hebben echter een ongeveer even hoog risico als sigarettenrokers op kanker in de mond, keel of hersenen.”

Verpersoonlijking van de sigaar

In Nederland, ja zelfs in Europa is er één iemand die de verpersoonlijking is van de sigaar. Zijn naam is Marcel Crijnen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor de Sigarenindustrie (NVS), van het Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en secretaris van de European Cigars Manufacturing Association (ECMA). Volgens de Kamer van Koophandel trekt hij al aan de sigarentouwtjes bij de NVS sinds 1990 (eerst als secretaris en in 1993 als voorzitter), Crijnen was toen 36 jaar oud. Inmiddels is hij 52 en zit hij nog altijd op het tabakspluche.

NVS

De NVS vertegenwoordigt drie sigarenfabrikanten in Nederland: Royal Agio Cigars (met als bekendste merken Agio, Balmoral, De Huifkar, Mehari’s en Panter), de Scandinavian Tobacco Group (met als bekendste merken Café Crème, Hajenius, Henri Wintermans, Justus van Maurik, La Paz, Oud Kampen, Nobel Petit en Willem II) en Ritmeester Cigars (met als bekendste merken Al Capone, Dannemann en Ritmeester). Deze drie zijn volgens de NVS samen goed voor 90% van de binnenlandse markt en 100% voor de export naar het buitenland.

Loopbaan

Crijnen studeerde volgens zijn LinkedIn-profiel Industrial Engeneering and Management Science aan de Technische Universiteit Eindhoven, maar begon na zijn studie als consultant bij de Holland Consulting Group. Na een jaar verliet hij hen om vol voor de NVS aan de slag te gaan. Zijn lobbyskills heeft hij later aangescherpt met een Masterclass EU Lobbying aan het European Training Institute.

Een speurtocht in het krantenarchief leert dat hij zich sinds 1990 regelmatig in de media heeft uit mogen spreken over de staat van de sigarenmarkt. Daarbij was de teneur steevast dat de markt krimpt en dat de industrie het moeilijk heeft. Toen tabakconcern en luciferproducent Swedish Match in 2010 bijvoorbeeld liet weten het overgrote deel van haar sigarenactiviteiten samen te voegen met die van toenmalig concurrent Scandinavian Tobacco Group, zei Crijnen in het Brabants Dagblad (19 januari 2010) dat de fusie een logische stap was in een krimpende sigarenmarkt, die steeds meer wordt beheerst door wet- en regelgeving rond roken. "Dan moet je groot zijn en blijven om wereldwijd aan de top te kunnen blijven."

Rookverbod

Toen er in 2007 sprake was van een rookverbod in de horeca was het Crijnen die mede op de barricade sprong, de waarschijnlijk verder teruglopende omzet van zijn klanten in het achterhoofd houdend. Tegen sigaarbode De Telegraaf zei hij ongerust te zijn (19 mei 2007) "Ik hoop er maar het beste van. Reken maar als dat horecaverbod in de Tweede Kamer besproken wordt, dat we van de partij zijn. Roken moet mogen."

Europa

Ook sprak hij zich samen met de voorzitter van de European Cigars Manufacturing Association (ECMA) uit tegen de antirookmaatregelen in de Tabaksproductenrichtlijn van de Europese Unie. ECMA-voorzitter Ad Wintermans tegen het Eindhovens Dagblad (1 oktober 2011): "De Europese tabakswetgeving is georiënteerd op de sigarettenindustrie en zo ongeveer integraal van toepassing verklaard op de sigarenindustrie. Dat is niet terecht […] sigarenrokers zijn volwassen mensen die zich goed bewust zijn van de gezondheidsrisico's die ze lopen."

Daarom vond Wintermans het niet nodig dat op de sigarendozen afschrikwekkende plaatjes zouden komen. Een argument dat de sigarettenindustrie ook bezigde in de hoop die afbeeldingen tegen te houden. Wintermans: "Over de sticker op de verpakking dat roken slecht is voor je gezondheid hebben we het niet. Dat is een gepasseerd station. Maar dit keer gaat het verder, leeft er het idee om plaatjes met besmette longen en dergelijke ook op sigarenverpakkingen af te drukken. En daar ageren we tegen."

Wintermans vond het maar vreemd dat “alcohol wel mag in reclame en sigaren niet.” Ageren werkt alleen effectief als je dichtbij de macht opereert (llobbyen, heet dat) en dus zocht Crijnen namens de ECMA, op 20 december 2011 Jean Ferrière (Secretariaat Generaal van de Europese Commissie) en Henning Klaus (van het Europese Kabinet van Barroso) op in Brussel. Waar ze over gesproken hebben, laat zich raden. Mocht dit overleg eigenlijk wel in de context van het FCTC-verdrag? Nee! Crijnen c.s. konden in 2011 nog hun gang gaan, het duurde tot 2014 voordat toenmalig EU-commissaris Timmermans bekend maakte dat hij “van plan is met een voorstel te komen voor een verplicht register voor lobbyisten.”

Hun lobby had succes. Toen de Tabaksproductenrichtlijn er kwam, werd het aan de lidstaten overgelaten om zelf te beslissen of de anti-rookmaatregelen ook voor sigaren en cigarillo’s zouden gelden. Een verbod op lekkere smaakjes gold sowieso niet voor de sigarenmarkt. Nederland heeft ervoor gekozen om afschrikwekkende plaatjes ook te verplichten op cigarilloverpakkingen (en alleen de gezondheidswaarschuwing op de sigarendozen). Lekkere smaakjes mogen, in lijn met het voorstel uit Europa, daar nog wel aan worden toegevoegd.

Cigarillo's een trend

Hoewel niet duidelijk is hoeveel jongeren precies een sigaar opsteekt, blijkt uit de Nationale Drugsmonitor van het Trimbos-instituut 2015 dat 4% van de in totaal 3,6 miljoen rokers die ouder dan 15 jaar zijn een sigaar of cigarillo rookt. Volgens een onderzoek door TNS Opinion & Social (het voormalige NIPO marktonderzoek) is dat zelfs 12%, terwijl het gemiddelde in de EU op 3% ligt. Crijnen heeft het dus voor mekaar in Nederland!

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat cigarillo’s (dunne sigaartjes) bijna dezelfde samenstelling hebben als een sigaret. Cigarillo’s bieden daarmee een mogelijkheid om onder anti-rookmaatregelen uit te komen. In Amerika waren ze zelfs een trend. Volgens marktonderzoekbureau Euromonitor International verleggen tabaksfabrikanten in Nederland na de teruglopende verkoop van sigaretten hun aandacht nu deels naar sigaren, mede doordat er ook onder een jonger publiek interesse voor is ontstaan.

Eigen keuze

Goed nieuws voor Crijnen en de zijnen, een nieuwe doelgroep is goed voor de omzet. Dat zo’n nieuwe doelgroep verslaafd raakt aan een tabaksproduct en daarvoor betaalt met gezonde levensjaren poetst Crijnen weg onder het kopje ‘eigen keuze’, al is er van eigen keuze en vrije wil geen sprake meer als iemand verslaafd is.

Arbeidsonvrede

Crijnen komt niet alleen op voor de sigarenroker en de sigarenproducenten, hij zet zich ook in voor werknemers in de sigarenindustrie: hij deed mee aan de onderhandelingen voor de cao voor mensen die werkzaam zijn in de sigarenbranche en is voorzitter van het Pensioenfonds Sigarenindustrie, een klein fonds met in 2014 zo’n 200 miljoen euro in kas, dat samenwerkt met Syntrus Achmea. Ongetwijfeld haalt het Pensioenfonds sigarenindustrie haar rendement uit tabaksaandelen. In 2009 kreeg Crijnen als voorzitter van de werkgeversdelegatie van de Nederlandse sigarenindustrie echter te maken met arbeidsonvrede binnen de sigarenindustrie (AD, 24 september 2009).
Gijs Hompe, bestuurder van FNV Bondgenoten, vond dat de werkgevers binnen die industrie nauwelijks recht deden aan de inzet van de werknemers. Structureel zouden de werknemers er maar 1 procent bijkrijgen in de CAO-onderhandelingen. Hompe: “Dat staat in geen verhouding tot de gemaakte winsten.”

Mogelijk krijgt hij beleggings- en lobbytips van andere bestuursleden van VNO-NCW. Crijnen zit hier namelijk samen met Jan Hein Sträter.
Crijnen is er mede in geslaagd de sigaar te framen als ‘genieten’. Dat genieten net als bij sigaretten uiteindelijk ten koste gaat van de gezondheid houdt Crijnen stilletjes voor zich.

Marcel Crijnen is op 9 januari 2019  overleden.

tags:  lobby | sigaar | vnk | vno | vnoncw