Profiel: Joost Keulen, de tabakslobbyist die u graag zelf wil informeren

maandag 28 november 2016

Iemand die goed geïnformeerd is moet kunnen kiezen voor het roken van tabak, vindt Joost Keulen, top-tabakslobbyist van British American Tobacco. Welke informatie mensen nodig hebben voor die keuze, bepaalt hij als tabakslobbyist graag zelf. Andere Tijden interviewde hem. Saillant detail: Na mensen jarenlang aan het roken te hebben gebracht, zet Keulen zich tegenwoordig in voor de gezondheidszorg. Een profiel.

Door de webredactie

Daar zat Joost Keulen, voormalig topmanager van British American Tobacco (BAT), in de uitzending “Hoe de rokers zijn verdreven” van Andere Tijden om de kant van de tabaksindustrie te belichten. Een uitzending over hoe de rookcultuur in Nederland is veranderd door de inzet van onder meer Stivoro en wijlen minister van Volksgezondheid Els Borst. Keulen begon volgens zijn LinkedIn-profiel in 1982 bij Turmac Tobacco (dat later zou over worden genomen door BAT), nadat hij een paar jaar bij het ministerie van Defensie had gewerkt. Bij British American Tobacco werkte hij zich langzaam op tot Head Corporate en Legal Affairs. Hij bleef voor de tabaksgigant werken tot 2008.
Keulen is door zijn jarenlange toewijding aan de tabaksindustrie zelf overtuigd geraakt van de argumenten die de lobby gebruikt om antirookmaatregelen tegen te houden. Zijn inbreng in de Andere Tijden-uitzending mag dan ook gerust stereotypisch genoemd worden.
Keulen vindt dat een volwassene zelf kan kiezen voor het roken van een sigaret, mits goed geïnformeerd. Voordat we zijn uitspraken weergeven, daarom eerst wat achtergrondinformatie over hoe de tabaksindustrie probeert de schadelijke gevolgen van roken te bagatelliseren, zodat u van alle ins en outs op de hoogte bent.

Keuzevrijheid

Sinds jaar en dag wijst de tabakslobby op ‘keuzevrijheid’ als het gaat over roken. Met dit argument hebben zij veel gehoor gevonden, vooral bij liberale partijen. Stanford-professor Robert Proctor legt dat in dit interview nader uit. De industrie vermeldt niet dat ze de samenstelling van een sigaret door de jaren heen zo heeft aangepast dat hun product net zo verslavend is geworden als heroïne en cocaïne. Eenmaal verslaafd geworden is er bar weinig over van de ‘keuzevrijheid’: zomaar stoppen lukt niet meer. Het gevolg is dat er jaarlijks volgens het Trimbos-instituut alleen al in Nederland ruim 20.000 mensen overlijden aan de gevolgen van het langdurig roken van tabak.
Tegenwoordig geeft de tabaksindustrie toe dat roken slecht is voor de gezondheid en ze vermelden dat ook op hun websites. Wat de tabakslobby echter niet toegeeft is dat zij al jaren lang wìsten dat roken kankerverwekkend is, maar desondanks hebben geprobeerd om dat zo lang mogelijk geheim te houden. Ieder wetenschappelijk onderzoek dat bewijzen aanleverde dat tabaksrook kankerverwekkend is, werd weerlegd met een door de industrie zelf gefinancierd onderzoek dat iets anders beweerde. Door twijfel te zaaien, lukte het hen decennialang om antirookmaatregelen te vertragen.
Deze kennis geven Keulen’s uitspraken in de uitzending een hele andere lading: ‘Wij ontkenden die gezondheidsdiscussie helemaal niet, maar we vonden wel dat mits de roker, de consument, goed geïnformeerd is, hij wel zelf de keuzevrijheid moet hebben om al of niet te roken: goed geïnformeerd, duidelijke informatie en zelf kunnen kiezen. En dan moet het niet een of andere vingerwijzing zijn van de overheid of wie dan ook met: ‘dat mag jij niet’.” U leest het goed: Keulen vind dat de overheid één van haar hoofdtaken – de gezondheid van haar bevolking beschermen – moet negeren, zodat de industrie vrij spel heeft om haar verslavende producten aan de man te brengen.

Toen het onderwerp ‘meeroken’ in de uitzending voorbij kwam, zei Keulen:
“Wij vonden ‘meeroken’ het verkeerde woord want, oké het stinkt misschien, maar je kreeg lang niet zoveel binnen als een gewone roker.”
Toch overlijden er jaarlijks naar schatting in Nederland enkele duizenden mensen aan de gevolgen van meeroken. Volgens de Wereldgezondheidorganisatie WHO zijn het er wereldwijd 600.000, bijna net zoveel mensen als er in Rotterdam wonen. Dat is een groter probleem dan alleen de stank.

Replacement smokers

Dat was nog niet alles dat Keulen in de uitzending te zeggen had. Opnieuw, omdat Keulen graag wilt dat u goed geïnformeerd bent, vooraf nog weer wat achtergrondinformatie. De tabaksindustrie is er extreem bij gebaat dat jongeren vroeg beginnen met roken. Bij een jong iemand zijn de hersenen zich nog vol aan het ontwikkelen. Hoe jonger iemand begint met roken, hoe moeilijker het wordt om later te stoppen. De tabakslobby richt haar pijlen dan ook op jongeren. De industrie noemt jongeren zelfs ‘replacement smokers’, zo blijkt uit documenten die ze hebben moeten vrijgeven in schikkingen bij rechtszaken. Jongeren vervangen letterlijk de reeds overleden rokers zodat de winsten van de industrie hoog blijven (daar is een documentaire overgemaakt die u hier kunt bekijken).
In de uitzending van Andere Tijden zei Keulens hierover: “Wij waren de vijand, de enge mannen in achterkamertjes die kinderen aan het roken brengen (schudt hoofd en rolt met zijn ogen om te zeggen ‘niets van waar’).”
Interviewer: “En dat vond u onzin?” Keulen: “Nou het ging om onze integriteit. We zijn een legale industrie. […] Wij wisten dat we volstrekt eerlijk en integer te werk gingen.”

‘Eerlijk en integer’, u leest het goed. Waarschijnlijk houdt hij zichzelf dit voor om vooral geen schuldgevoel te hebben. Om iedere dag wakker te worden, in de grote glimmende dure bedrijfsauto te stappen en naar het werk te gaan. Werk dat bestaat uit het bedenken van nieuwe plannen om meer mensen aan het roken te krijgen, ongeacht de consequenties.

Gezondheidszorg

Sinds 2008 vaart Keulens ineens een andere koers. Toen startte hij aan de Nyenrode Business school als ‘lecturer international Business Law & European Institutions’. Op de website van Nyenrode wordt het woord ‘tabak’ niet genoemd bij het korte profiel van Keulen. Hij wordt daar aangekondigd als iemand met verstand van ‘controversiële zaken’. De kennis die hij als tabakslobbyist heeft opgedaan kan hij ondertussen doorgeven aan nieuwe talentvolle studenten.
Saillant detail is dat Keulens voorzitter is geworden van de cliëntenraad van de Amstelring Groep, “dé organisatie voor zorg aan huis, verpleeghuizen en verzorgingshuizen in Amsterdam en de regio Amstelland De Meerlanden.”
Juist, na een gedreven carrière in de business die mensen aan het roken probeert te krijgen, wijdt hij zich nu aan gezondheidszorg. Wij zijn benieuwd of hij zich hard maakt voor cliënten die zouden willen roken op de afdelingen. Als ze goed geïnformeerd zijn, moet daar toch niets op tegen zijn? En het meeroken van andere cliënten én het personeel, och, zo erg is dat allemaal niet.

TabakNee heeft via de woordvoerder van British American Tobacco om een reactie van Joost Keulen gevraagd, maar die bleef uit.